نوشته‌ها

انواع آسیب مغزی که باید جدی گرفته شوند

,

آسیب مغزی ( Brain injury) نوعی آسیب است که در مغز رخ می‌دهد.

مهارت‌های گفتار و زبان فرد به واسطه یک آسیب مغزی تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

صدمه به سر(head injury):

 

بـه تـرومـای ســر اطـلاق می‌شود، که ممکن است

دربرگیرنده آسیـب به پوست سر، شکستگی جمجمه و صدمه به مغز باشد.

علل اصلی آسیب به سر: تصـادفـات راننـدگی-سـقوط، تـهاجم فیزیکی و زد و خوردها،

حوادث شغلی،حوادث حین فعالیت ورزشی-حوادث داخل منزل.

 

مغز و لایه های حفاظتی آن:

 

۱-جمجمه استخوان محکمی است که مغز را احاطه کرده است.

۲-پرده های مغز یا همان مننژ از تماس مستقیم مغز و استخوان جمجمه جلوگیری می‌کنند.

این پرده ها از خارج به داخل شامل سه لایه به نامهای سخت شامه(dura matter)، عنکبوتیه(arachnoid) و نرم شامه(pia matter) هستند.

 

257_1

 

۳- میان عنکبوتیه و نرم شامه (فضای زیر عنکبوتیه) را مایع مغزی-نخاعی پر می‌کند.

مایع مغزی-نخاعی یک مایع شفاف و بی رنگ بوده که به عنوان ضربه گیر از آسیب رسیدن به مغز و نخاع جلوگیری بعمل می‌آورد.

 

همچنین از آنجایی که مغز در این مایع کاملا غوطه ور است، وزن خالص مغز از ۱۴۰۰ گرم به ۵۰ گرم تقلیل می‌یابد،

و از این روفشار وارده به قاعده مغز کاهش می یابد.

وظایف دیگر این مایع به گردش درآوردن مواد مغذی و شیمیایی فیلتر شده از خون و دفع مواد زائد از مغز میباشد.

 

258_1

 

 

۴- در مغز ۴ بطن (حفره ) وجود دارد که مایع مغزی-نخاعی در آنها نیز جریان دارد.

 

 

259_1

 

انواع آسیب به سر:

 

۱- آسیب بسته(closed):

در این حالت استخوان کاسه سر سالم باقی می‌ماند.

هنگامی که مغز بر اثر ضربه متورم میشود، از آنجایی که توسط جمجمه احاطه گردیده،

ورم مغزبه افزایش فشار درون جمجمه ای می انجامد.

در این حالت بافت مغز دچار فشردگی شده که خود منجر به افزایش ابعاد آسیب می‌شود.

 

همچنین امکان دارد بافت مغز در این شرایط به داخل حفره های در دسترس واقع در جمجمه نفوذ کند.

مانند کاسه چشم که در این صورت با اعمال فشار به اعصاب چشمی می‌تواند

سبب ایجاد اختلال در کارکرد چشم و یا اتساع مردمک چشم شود.

 

۲- باز و یا نافذ(open/penetrating):

 

در این حالت شیء جمجمه را سوراخ کرده و به سخت شامه و یا داخل مغز نفوذ می‌کند.

شکستگی و آسیب به کاسه سر ممکن است با آسیب به مغز همراه نباشد.

یا درشکستگی فرو رونده جمجمه ممکن است قطعه استخوان شکسته به داخل مغز فرو رفته و به مغز آسیب برساند.

 

 

ضایعات ترومایی مغز(traumatic brain injury)(tbi):

 

ضایعات ترومایی مغر میتواند ناشی از آسیب بسته ویا نافذ سر باشد.

آسیب می‌تواند بروی نیمکره های مغز،مخچه و یا ساقه مغز تاثیر بگذارد.

 

نکته:مغز از دو نیمکره مخ(cerebrum)، مخچه(cerebellum) و ساقه مغز(brain stem) تشکیل یافته است.

 

نکته: نیمکره‌های مغز هر کدام به بخش‌های کارکردی به نام لوب(lobe) تقسیم بندی می‌شوند.

لوب قدامی(frontal lobe)، لوب گیجگاهی(temporal lobe)، لوب آهیانه ای(parietal lobe) و لوب پس سری(occipital lobe)

 

 

260_1

 

نکته:هر کدام از بخش های مغز دارای کارکرد خاصی هستند:

 

۱-لوب قدامی: شخصیت، حل مسئله، هیجانات، تمرکز، قضاوت، تکلم، حرکات ارادی.

۲-لوب گیجگاهی: حافظه، شنوایی، چشایی، بویایی، درک زبان، سازماندهی.

۳- لوب آهیانه ای: حس لامسه، ادراک فضایی، ادراک دیداری، افتراق اندازه، رنگ و اشکال از یکدیگر.

۴- لوب پس سری: بینایی.

۵- مخچه: تعادل، هماهنگی حرکتی، فعالیت حرکتی ظریف.

۶- ساقه مغز: تنفس، ضربان قلب، سطح هوشیاری، بلع،حس تعادل، چرخه خواب و بیداری.

 

نکته: اکنون بسته به محل تروما علایم ضربه مغزی و اختلال کارکردی متفاوت است.

 

نکته: هنگامی که مغز دچار آسیب میشود، نحوه تفکر، شخصیت و کارکردهای جسمی فرد دستخوش تغییر می‌شوند.

این تغییرات ممکن است گذرا و یا دائمی باشد.

 

نکته: همچنین آسیب به لوب های کارکردی مغزی ی راست و چپ می‌تواند پیامدهای متفاوتی را در بر داشته باشد.

بطور مثال آسیب به نیمکره راست مغز باعث کاهش کنترل بروی حرکات سمت چپ بدن می‌شود، و بالعکس.

 

نکته: در آسیب های مغزی منتشر، هر دو سمت چپ و راست مغز درگیر می‌شوند.

 

نکته: پیامد های آسیب به مغز غیر قابل پیش بینی است.

آسیب به مغز می‌تواند بروی هویت، شخصیت، شیوه تفکر، عملکرد و احساسات ما تاثیر دائمی بجا بگذارد.

ضربه مغزی می‌تواند در عرض چند ثانیه مسیر زندگی شما را تغییر دهد.

هیچ دو آسیب مغزی بطور کامل مشابه یکدیگر نیستند.

تاثیرات آسیب مغزی پیچیده بوده و بسته به فاکتورهایی نظیر علت، محل و شدت آسیب، متفاوت از یکدیگر است.

 

 

علل ایجاد ضربه مغزی:

 

 

۱- ضربه مغزی زمانی روی می‌دهد که یک نیروی خارجی با چنان شدتی به سر برخورد می‌کند،

که مغز در کاسه سر حرکت کرده و یا باعث شکستگی جمجمه و آسیب مستقیم به سر می‌شود.

 

۲- ضربه مستقیم به سر می‌تواند تا آن حد بزرگ باشد که به مغز آسیب رساند.

مانند سوانح رانندگی، اصابت گلوله، سقوط، ضربه توسط اشیاء و زد و خوردهای فیزیکی.

۳- افزایش و کاهش سریع و ناگهانی سرعت و شتاب حرکت سر، موجب آن می‌شود که مغز در داخل کاسه سر حرکت کند.

استرس ناشی از حرکات سریع منجر به پاره شدن تارهای عصبی و آسیب به مغز می‌شود.

(بنابراین هنگامی که در رانندگی بطور ناگهانی بدن و سر متوقف می‌شود، حتی اگر سر به شیئی برخورد هم نکند ممکن است مغز آسیب ببیند)

 

261_1

 

 

انواع آسیب ناشی از ضربه:

 

 

۱-ضربه اولیه: دراین حالت آسیب در محل ضربه پدید می آید.

۲-ضربه ثانویه: دراین حالت آسیب به نقطه مخالف مغز (محل اصابت ضربه) وارد می‌شود.

(معمولا وقتی که سر در حال حرکت به یک شیء ثابت برخورد می‌کند)

 

 

262

 

 

انواع آسیب های مغزی:

 

۱-له شدگی مغز(contusion):

 

به کوفتگی و له‌شدگی قشر مخ اطلاق می‌شود.

هنگامی که سر به یک شیء محکم برخورد می‌کند و بالعکس.

 

۲-تکان مغزی(concussion):

 

تکان مغزی در پاسخ به حرکت ناگهانی سر (که باعث برخورد مغز به کاسه سر می‌شود)،

ضربه مستقیم به سر، اصابت گلوله وتکان دادن سریع سر ایجاد می‌شود.

تکان مغزی متداول ترین نوع آسیب مغزی ست که ممکن است در پی آن عروق خونی

در مغز کشیده شده و اعصاب مغزی آسیب ببینند.

 

تکان مغزی ممکن است بدون علایم شکستگی جمجمه، خونریزی  و ورم مغز باشد. علایم آن شامل:

 

– حالت تهوع و استفراغ.

 

– گیجی.

 

-اختلال در حس بینایی. (تاری دید)

 

– سردرد.

 

– فراموشی وقایع قبل و یا پس از ضربه مغزی (بطور گذرا و کمتر از ۱۰ دقیقه)

 

– از دست رفتن موقت هوشیاری (کمتر از ۱۰ دقیقه) (فرد ممکن است بیهوش نشود و تنها احساس گیجی کند)

 

– از دست دادن تعادل.

 

– اشکال در تمرکز.

 

معمولا علایم پس از ۷۲ ساعت محو می‌شوند. اما ممکن است علایم تا ماهها باقی بمانند.

سایر علایم تکان مغزی به شرح زیر است:

 

-حساسیت به نور و صدا.

 

– مشکلات حافظه و تمرکز پایدار.

 

– افسردگی و اضطراب.

 

– خستگی.

 

– اختلال در خواب.

 

– تغییر در خلق و خو.

 

– زنگ زدن گوش.

 

درمان تکان مغزی شامل استراحت مطلق تحت نظر پزشک است. نکته بسیار مهم در رابطه با تکان مغزی آن است

که تا بهبودی کامل علایم ناشی از ضربه بایستی از فعالیت‌هایی که ممکن است منجر به آسیب مجدد شود، جداً خودداری کرد.

چرا که چنانچه آسیب‌های ناشی از ضربه نخست بطور کامل برطرف نشده باشد،

وارد آمدن ضربه به سر ولو یک ضربه نه چندان محکم، می‌تواند به آسیب جدی و حتی به مرگ منجر شود.

 

نکته:  افرادی که ۱۵ دقیقه علایم تکان مغزی در آنها باقی می‌ماند، به مدت یک هفته،

و افرادی که در پی تکان مغزی هوشیاری خود را از دست میدهند، بایستی حداقل به مدت یک ماه

از فعالیت‌هایی که منجر به آسیب مجدد می‌شود پرهیز کنند (به ویژه ورزشکاران).

 

۳- آسیب منتشر آکسونی(diffuse axonal injury): 

 

به علت تکان شدید و یا چرخش شدید سر ایجاد می‌شود.

هنگامی که سر بطور ناگهانی تکان میخورد (بصورت شلاقی)بدون اینکه به شیئی برخورد کند،

افزایش و کاهش ناگهانی سرعت می‌تواند به مغز آسیب برساند.

پارگی بافت اعصاب در پی این آسیب می‌تواند کارکرد طبیعی مغز را مختل کرده

و به آسیب کلی مغز،کما و حتی مرگ منجر شود.

 

نکته: هنگامی که سر در حال حرکت ناگهان از حرکت باز می‌ایستد،

مغز کماکان به حرکت خود ادامه می‌دهد و به دیواره داخلی جمجمه برخورد می‌کند

که می‌تواند باعث له شدگی و یا خونریزی مغزی شود.

 

نشانگان نوزاد تکان داده شده(shaken baby syndrome):

 

تکان دادن شدید نوزادان باعث کشیده شدن و آسیب سلول‌های عصبی ظریف شده و می‌تواند

به تشنج، کما، ناتوانی های دائمی و مرگ منجر شود.

در پی آن پارگی عروق خونی مغز و خونریزی مغزی سبب تجمع خون شده که خود موجب فشرده شدن

بافت مغز و از سویی ورم مغز شده که منجر به آسیب دیدن مغز می‌شود.

علایم آن در نوزادان شامل:

تحریک پذیری، تغییر در الگوی تغذیه ای، خستگی، اشکال و دشواری در تنفس، اتساع مردمک چشم، استفراغ و تشنج است.

 

 

آسیب‌های ثانویه به مغز (در پی آسیب مغزی):

 

 

۱-ورم مغز(edema):

ورم مغز باعث افزایش فشار درون جمجمه‌ای می‌شود که از ورود خون به کاسه سر

(بمنظور رساندن گلوگز و اکسیژن به مغز) جلوگیری می‌کند.

افزایش فشار داخل جمجمه ای بایستی توسط دارو و یا ایجاد حفره‌هایی بروی کاسه سر و تخلیه مایع مغزی-نخاعی برطرف شود.

 

۲-هماتوم(hematoma):

به تجمع خون و لخته خون به علت پارگی عروق خونی اطلاق می‌شود.

خونریزی ممکن است بین سخت شامه و کاسه سر(اپیدورال)،بین سخت شامه و عنکبوتیه(ساب دورال)،

بین نرم شامه و غشاء عنکبوتی(ساب آرکنوئید)(که سبب نشت خون به درون مایع مغزی-نخاعی می‌شود)

یا درون خود مغز ایجاد شود. هماتوم بایستی توسط عمل جراحی برداشته شود.

 

۳-هیدروسفالوس(hydrocephalus):

 

به تجمع مایع در درون و یا اطراف مغز اطلاق می‌شود. مغز دارای ۴ بطن است  که مایع مغزی-نخاعی در آنها جریان دارد.

وقتی که خون وارد این بطن‌ها می‌شود، محل جذب مایع مغزی-نخاعی دچار انسداد شده و مایع مغزی-نخاعی در مغز تجمع می‌یابد.

این تجمع باعث افزایش فشار و آسیب به مغز می‌شود. برای کاهش فشار به عمل جراحی نیاز است.

 

۴-عفونت مغز و پرده‌های آن:

 

در صورتی که آسیب از نوع نافذ  باشد مغز و پرده های آن مستعد عفونت می‌شوند.

Our Score
Our Reader Score
[Total: 2 Average: 4]

گفتاردرمانی سکته مغزی | درمان حرف زدن بیماران سکته مغزی | بازگشت تکلم بیماران سکته

گفتاردرمانی سکته مغزی چیست؟

گفتاردرمانی سکته مغزی ،باید بلافاصله بعد از ثابت شدن وضعیت پزشکی بیمار شروع شود.

بهبود مهارت های بلعیدن ، ارتباط ، درک شنیداری و مهارت های گفتاری از جمله وظایف گفتاردرمانی سکته مغزی است.

معمولاً پس از وقوع یک سکته مغزی، مشکلات گفتاری و زبانی در فرد ایجاد می‌شوند.

برخی از افراد پس از سکته به‌ خوبی بهبود پیدا کرده و پس از چند هفته می‌توانند ارتباط مناسبی با دیگران برقرار کنند.

با این‌ حال بسیاری از افراد همچنان به مشکلات گفتاری، زبانی و شناختی مبتلا می‌مانند که باید به موقع گفتاردرمانی سکته مغزی برای این افراد انجام گیرد.

درمان افرادی که سکته کرده‌اند می‌تواند به روش‌های مختلفی انجام شود.

برخی از گفتاردرمانگران بر درمان مستقیم گفتاردرمانی تمرکز داشته و به دنبال راه‌هایی هستند تا

بتوانند به بیماران برای رفع مشکلات گفتاری کمک کنند

البته این روش در مواردی به ‌صورت جزئی موفق بوده و افراد باید

تکنیک‌های عملکردی گفتار درمانی مربوط به حرف زدن را نیز بیاموزند.

تکنیک‌های عملکردی گفتار درمانی بعضاً می‌توانند برای افراد پس از وقوع سکته بسیار مفید بوده

و شامل استراتژی‌های جبرانی و یا تکنولوژی‌هایی برای رفع این دشواری‌های ارتباطی می‌باشند.

 

 

گفتاردرمانی سکته مغزی

 

بازگشت تکلم بعد از سکته با گفتاردرمانی سکته مغزی به موقع و فشرده

بیماری سکته مغزی جز بیماری هایی است که دوره طلایی ۶ ماه تا یکسال دارد

و اگر در طی این دوره با بیمار به خوبی فعالیت های توانبخشی انجام شود

این بیماران قادرند تا حد زیادی مهارت های قبلی خود را به دست بیاورند

البته این منوط به دلایل و عوامل زیادی است.

کمک افراد یک خانواده به این روند نیز با ایجاد تغییراتی در
نحوه‌ی ارتباطات و فضای ارتباطی خانه انجام‌ شده و اهمیت زیادی دارد.

به ‌منظور رسیدن به این هدف، همکاران، افراد خانواده و نزدیکان یک فرد باید در مورد

سختی زبان مورد استفاده‌ی خود فکر کرده و تا حد امکان، درک آن را برای فرد آسان‌تر کنند.

در خانه مهم است که
هر گونه سر و صدای مزاحم که می‌توانند ارتباط برقرار کردن را مشکل سازند حذف ‌شده

و کلمات مورد استفاده حتی‌الامکان ساده و جملات کوتاه باشند.

می‌توانید برای کمک به درک مفاهیم گفتاردرمانی،
از تصاویر و همچنین گفتاردرمانی که در سکته مغزی تبحر دارد نیز کمک بگیرید.

 

آیا میدانستید که برای بازگشت تکلم در بیماران سکته مغزی باید گفتار درمانی سکته مغزی انجام شود؟

 

اختلالات تکلم در بیماران سکته مغز و راه درمان آن از طریق گفتاردرمانی سکته مغزی

اختلالات تکلم یا به عبارتی مشکلات گفتاری از جمله شایع‌ترین عوارض سکته می‌باشند

ولی با بهره مندی از استراتژی‌های گفتار درمانی سکته مغزی ، فرد می‌تواند

قدرت ارتباط خود را تا حد زیادی  با گفتار درمانی بهبود بخشد.

نفس کشیدن آگاهانه (به ‌منظور بالا بردن صدا)

استفاده از جملات کوتاه‌تر

توصیف کلمات کلیدی

استفاده از زبان بدن

می‌تواند در قابل ‌فهم بودن فرد تفاوت زیادی ایجاد کند.

متخصص گفتادرمانی سکته مغزی می‌تواند به شما در ایجاد

یک گایدلاین درمانی و  طرح‌ریزی این استراتژی‌ها کمک کرده

و توصیه‌هایی را در مورد گزینه‌های بهبود مهارت درک شنیداری،توانایی بیانی(گفتاری)

مسائل و مشکلات بلعیدن غذا و مایعات

و همچنین راه های ارتباطی جایگزین به شما ارائه دهد.

از جمله این استراتژی‌های درمانی(گفتاردرمانی سکته مغزی) می‌توان موارد زیر را نام برد:

  • تمرینات عضلانی (جهت تقویت عضلات گفتاری)
  • تمرینات تنفسی (افزایش حجم تنفسی،هماهنگی تنفس و آواسازی)
  • استراتژی‌های جبرانی (مانند نقاشی،نوشتن)
  • استفاده از مهارت های زبان بدن
  • جداول حروف الفبای فارسی و جداول نوشته ها
  • وسایل کمکی ارتباطی پیشرفته(AAC) که امروزه در حال توسعه هستند.
Our Score
Our Reader Score
[Total: 1 Average: 5]