نوشته‌ها

آگاهی واجی و اختلالات صدای گفتاری

,
گفتاردرمانی

آگاهی واجی و پردازش واجی از موضوعات مهم است.

گفتار پیوسته شامل انواع مختلف واحدهای زبانی است که اندازه‌ی این واحدها

از بزرگ ( جمله، کلمه، سیلاب) به کوچک ( واج ها، تکواژها) است.

توانایی برای آنالیز آگاهانه ساختار صدایی گفتار از دوران کودکی شروع می‌شود که این توانایی آگاهی واجی نامیده می‌شود.

اکثر گوینده‌های بزرگسال یک زبان فورا و آگاهانه تشخیص می‌دهند که گفتار شامل این واحدهای زبانی  است.

توانایی کودکان در انجام فعالیت‌هایی مثل تولید قافیه، تشخیص صدای آغازین کلمات یا تقطیع واج‌های تشکیل دهنده‌ی

یک کلمه نشان دهنده‌ی رشد آگاهی واجی در آنها است. عملکرد خوب در چنین فعالیت هایی مرتبط با

عملکرد وی درفعالیت‌های خواندن است. خواندن و هجی کردن طبیعی به وسیله ی عوامل زیادی تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

ازمیان این عوامل می‌توان معناشناسی، صرف و نحو، خزانه‌ی واژگانی، توانایی داستان گویی،

دانش رسم الخطی اعم از آگاهی از حروف الفبا را نام برد.

پردازش واجی و مهارت‌های واج‌شناختی یکی از مهم‌ترین عوامل است.

پردازش واجی تحت تاثیر سه فاکتور نامیدن سریع، حافظه‌ی واجی و آگاهی واجی است.

شواهد نشان می دهد کودکان با اختلالات صداهای گفتاری اغلب مشکلاتی را در

رشد آگاهی واجی و پردازش‌های واجی نشان می‌دهند،و این مشکل کسب مهارت خواندن

در این کودکان را با مشکل مواجه خواهد ساخت.

در این مقاله بر آنیم پس از مروری بر آگاهی واجی به این بحث بپردازیم

که چرا کودکان دارای اختلالات آوایی و واجی در این حوزه با مشکل مواجهند و

چگونه می‌توان از مداخلات آگاهی واجی در دوران پیش از دبستان برای درمان اختلالات آوایی و واجی

بهره جست و در عین حال بستری مناسب برای فراگیری مهارت های تحصیلی بویژه خواندن فراهم کرد.

آگاهی واجی چیست ؟

آگاهی واجی عبارت است از آگاهی فرد از ساختار صدایی ( واجی ) کلمات گفته شده بدون رجوع به معنای آن:

• آگاهی واجی، جز مهم در بازشناسی کلمه و عملکرد خواندن و هجی کردن است.

• توانایی های سوادآموزی مثل هجی کردن، رمزگشایی خواندن، درک خواندن و                                                                                                               روانی خواندن مرتبط با مهارت های آگاهی واجی طبیعی است.

• تحول مهارت‌های آگاهی واجی وابسته به بازنمایی‌های واجی صحیح  است.

• بازنمایی‌های واجی، بازنمایی‌های ذخیره شده در خزانه‌ی واژگان ذهنی است که حاوی مشخصه‌های واجی کلمات است.

• آگاهی هوشیارانه از ساختار واجی کلمات پیش‌گوی قوی عملکرد سوادآموزی طبیعی است.

• آگاهی واجی گروهی از مهارت‌ها را شامل می‌شود شامل آگاهی از اینکه کلمات قابل تجزیه                                                                                                به هجاها، آغازه و قافیه واز همه مهم‌تر به واج‌ها هستند، توضیح داده می‌شود.

• در بعضی از منابع آگاهی از ویژگی‌های آوایی ( مختصات ممیزه) جز مهارت‌های آگاهی واجی محسوب می‌شود.

• آگاهی از ساختار واجی کلمات به عنوان یک آگاهی درون واژگانی محسوب می‌شود                                                                                                           به این معنی که بازنمایی این واحدها به طور مجزا از معنا اتفاق می‌افتد.

• مهارت آگاهی واجی یک مهارت فرا زبانی است.

• تحول آگاهی واجی کودک به صورت یک پیوستار است، کودک ابتدا از کلمات و                                                                                                                    در مرحله‌ی بعد از هجاها، آغازه/ قافیه و در مرحله‌ی آخر از واج‌ها آگاهی پیدا می‌کند.

 

فاکتورهایی که موجب ضعف در آگاهی واجی می‌شود شامل:

• وجود تاریخچه‌ای از عفونت گوش

• وضعیت اقتصادی-اجتماعی- فرهنگی ضعیف

• تاریخچه‌ی خانوادگی

• IQ غیر کلامی ضعیف

• واژگان درکی ضعیف

• مشکلات زبان و گفتار

 

توانایی‌های آگاهی واجی شامل:

• آگاهی از قافیه

• تقطیع (کلمات ، سیلاب‌ها، واج‌ها)

• ترکیب( سیلاب ها، واج ها)

• دست‌ورزی واج ها(ابدال آغازین)

• حذف

روند تحولی رشد آگاهی واجی بنا به گفته‌ی (Stackhouse1997) از دوران کودکی تا سال‌های مدرسه به صورت زیر است:

تقطیع کلمات داخل سیلاب ها، قافیه، ترکیب، تقطیع سیلاب به صداها، دستورزی صداها، تقطیع خوشه .

 

حافظه‌ی واجی :

حافظه‌ی واجی شامل کدگذاری و ذخیره‌ی اطلاعات واجی( مشخصه‌های واجی، قوانین واج آرایی)                                                                                           در حافظه‌ی کوتاه مدت یا فعال است. عملکرد خوب حافظه‌ی واجی مرتبط با مهارت‌های خواندن (و زبانی) است.

برای ارزیابی حافظه ی واجی از فعالیت تکرار ناکلمات و تکرار ارقام استفاده می‌شود.

در کودکان بزرگتر از تکرار کلمات چند هجایی نیز برای ارزیابی حافظه‌ی واجی استفاده می‌شود.

 

نامیدن سریع :

 

توانایی سریع نامیدن یک سری از آیتم‌ها (رنگ‌ها، اشیا، حروف، اعداد ) است.

عملکرد خوب در این فعالیت نشان دهنده‌ی کارآمدی در بازیابی نام‌های کلامی از حافظه‌ی بلند مدت است.

پردازش‌های شناختی و زبانی دخیل در نامیدن سریع مشابه با پردازش‌های دخیل در مهارت خواندن است.

 

آگاهی واجی

آگاهی واج شناختی و اختلالات تولید گفتاری:

کودکان دارای مشکلات تولید گفتاری خاص به نقص هایی در قواعد واجی در خطر                                                                                                             تجربه‌ی مشکلات آگاهی واجی و خواندن هستند ما این کودکان                                                                                                                                        را کودکان دارای اختلال واجی (Phonological Disorder,PD) می‌نامیم.

 

مروری بر بررسی های انجام شده در کودکان PD حاکی از آن است، این کودکان:

 

• خطاهای تولید صداهای گفتاری متعدد همرا با وضوح گفتار پایین دارند.

• مشکلات زبانی در حوزه های دیگر (گرامر ، واژگان) دارند.

• مشکلات صداهای گفتاری این کودکان برجسته‌تر از مشکلات کودکانی با مشکل تولیدی مجموعه‌ی کوچکی از صداها است.

• اختلال واجی به عنوان یک اختلال شناختی-زبانی در مقایسه با اختلال تولیدی – حرکتی بررسی می‌شود،                                                                             که در نتیجه‌ی بازنمایی‌های واجی معیوب است.

• کودکان دارای اختلال واجی همراه با مشکلات زبانی  یا فرایندهای واجی غیرطبیعی در خطر بیشتری برای اختلالات آگاهی واجی هستند.

• بعضی از کودکان دارای اختلال واجی مشکلاتی در کسب آگاهی واجی دارند، اما ممکن است                                                                                              این مشکلات در مراحل اولیه‌ی رشد سوادآموزی نمایان نشود.                                                                                                                                             این کودکان از نقاط قوت حافظه‌ی بینایی و آگاهی نحوی                                                                                                                                                   و معنایی برای جبران توانایی محدود شده ی خود                                                                                                                                                         در استفاده از سرنخ‌های واجی برای فرایند خواندن استفاده می‌کنند.                                                                                                                              همانطور که تقاضاهای برنامه‌ی تحصیلی افزایش می‌یابد، مشکل این کودکان برجسته‌تر می‌شود.                                                                                      نقص‌های آگاهی واجی بیشترین تاثیر را روی خواندن در سطح سوم و بالاتر از آن دارد.

• کودکان دارای کنش پریشی تحولی گفتار، گروه دیگری هستند که نقص های آگاهی واجی و مشکلات خواندن را تجربه می‌کنند.

 

فرضیه‌ی سن حساس

 

فرضیه‌ی سن حساس برای تحول مهارت‌های سوادآموزی بیان می‌کند که اگر کودک با مشکلات تولید                                                                                صداهای گفتاری و مهارت‌های آگاهی واجی ضعیف وارد کودکستان شود در خطر مشکلات سوادآموزی است.
شواهد دیگری نشان داده است که اگر کودک در سن ۵٫۶ سالگی گفتار ناواضح همراه با مشکلات نحوی و                                                                          معنایی داشته باشد در خطر مشکلات سوادآموزی است.                                                                                                                                        همچنین خطاهای صداهای گفتاری خفیف و مقاوم بالای سن ۶٫۹ سالگی با مشکلات سوادآموزی مرتبط می‌شود.

 

ارزیابی

 

ارزیابی آگاهی واجی یکی از مجموعه ارزیابی‌های انجام شده در کودکان دارای اختلال واجی است.                                                                                      تکالیف متفاوتی برای ارزیابی آگاهی واجی استفاده می‌شود، بار پردازشی آنها متفاوت است                                                                                                    و چگونگی انتخاب آنها برای ارزیابی بر اساس سطح تحولی و سن کودک است.                                                                                                                  ضروری است که آسیب‌شناس گفتار  و زبان ارزیابی آگاهی واجی را برای کودکان دارای اختلال صدای گفتاری انجام دهد                                                                 و باید ذکر کرد که آگاهی واجی از طریق درمان قابل بهبود است.

 

 فعالیت‌های قافیه

این فعالیت‌ها شامل تشخیص و تولید قافیه است
فعالیت تشخیص قافیه، مثال: از کودک پرسیده می‌شود که آیا کلمه‌ی (سوپ) مثل کلمه‌ی (سوپ) است                                                                                    (مثل هم تمام می‌شوند یا آخر اسمشان مثل هم است)                                                                                                                                                  یا اینکه از کودک خواسته می‌شود ازبین سه کلمه( نخ، یخ، گل) کلمه‌ی متفاوت از بقیه را تشخیص دهد.

فعالیت تولید قافیه، مثال: به کودک می گوییم چند کلمه بگو که آخرش مثل کلمه ی (گوش) باش .

 

 فعالیت‌های ترکیب

فعالیت‌های ترکیب شامل ترکیب هجاها، آغازه/قافیه و واج ها است
فعالیت تشخیص، مثال: از کودک خواسته می‌شود که هجاهای کلمه‌ی مورد نظر(مداد)                                                                                                           را با هم ترکیب کرده و کلمه بسازد و به تصویرآن کلمه اشاره کند.

فعالیت تولید،مثال: از کودک پرسیده می‌شود که این صداها (ش- ای –ر)چه کلمه‌ای را می سازد، کلمه را بیان کن.

 فعالیت‌های تقطیع

شامل تقطیع کلمات به سیلاب‌ها و تقطیع سیلاب به آغازه و قافیه است.
مثال: به کودک می گوییم به این عکس نگاه کن. من ( لیوان) را جدا جدا ( با فاصله ۲ ثانیه) می‌گویم: (لی – وان) .                                                                        حالا به شما عکس‌هایی می‌دهم که باید اسم آنها را به صورت جدا جدا بگویی.

خرده آزمون تشخیص تجانس

مثال : در این فعالیت از کودک می‌خواهیم به عکس‌ها نگاه کند و اسمشان را بگوید( داس ، دام ، تاب).                                                                                    بعد به او می‌گوییم دو تا عکسی را که اول اسم‌شان مثل هم است را نشان بده.

 فعالیت جداسازی همخوان آغازین / پایانی/ میانی

مثال: به کودک می‌گوییم به این عکس نگاه کن و اسمش را بگو (چشم) حالا به من بگو صدای آخرش چیه ؟(م)

مثال: به این عکس نگاه کن و اسمش را بگو(شتر) حالا به من بگو صدای اولش چیه؟ (ش)

مثال: به این عکس نگاه کن و اسمش را بگو( درخت).

به صدای (خ) توی اسم گوش کن.اگر صدای (خ) را برداریم و نگوییم، چه باقی می‌ماند؟( د ر ت)

 

 تقطیع خوشه

مثال: از کودک می‌خواهیم صداهای کلمه ی دارای خوشه مثل ( کفش ) را مشخص کند.

 فعالیت جابه جایی صدا

مثال : به کودک می‌گوییم بگو ( کفش) .حالا بگو آن را با ( ک) به جای (ت).

فعالیت دست‌ورزی صدا

این فعالیت شامل دست‌ورزی صدا و ابدال آغازین ( جابه جایی همخوان آغازین دو کلمه) است.
نکته : این تکالیف را می توان براساس آگاهی کودک ازحروف نوشتاری به صورت کلامی یا نوشتاری اجرا کرد.

 

درمان:

گفتار درمان‌گر یا “آسیب‌شناس گفتار و زبان” باید توجه دقیقی به ارزیابی و درمان آگاهی واجی در کودکان پیش از دبستان                                                               و کودکان دبستانی داشته باشد. وقتی کودک براساس ارزیابی‌های انجام شده در آگاهی واجی ضعف نشان می‌دهد،                                                                    درمانگر سریعا درمان آگاهی واجی را با فعالیت‌های درمانی زبان_گفتار ادغام می‌کند.                                                                                                            باید ذکر کرد که درمان تکرار فعالیت‌های ارزیابی نیست.

درمانگر برای کودک مدل‌سازی می‌کند که چگونه یک فعالیت آگاهی واجی را انجام دهد.

ژسچرهای تولیدی مرتبط شده با هر صدا را به کودک آموزش می‌دهد و فقط روی مدالیته‌ی شنیداری تمرکز نمی‌کند.

 

درمان : پیش از سن دبستان

 به طور همزمان درمان تولید گفتاری و آگاهی واجی را مورد هدف قرار می‌دهیم.
 داستان‌هایی برای کودک بخوانید که دارای الگوهای تجانس و قافیه باشد و توجه کودک را به این الگوهای واجی جلب کنید.
 روی آگاهی از واج حتی در سن قبل از دبستان تمرکز می‌کنیم                                                                                                                                        ( بیشتر از آگاهی از سیلاب و قافیه با عملکرد سوادآموزی مرتبط می شود.)
 آگاهی از الفبا و تطابق صدا-نماد در این سن نیز هدف درمان است.                                                                                                                                (آموزش آگاهی واجی وقتی بهتر عمل می‌کند که هر دو صدا و نماد در درمان مورد هدف قرار گیرد.)
 فعالیت ها با تکالیف تشخیص به جای تولید شروع می‌شود.
 مفهوم صدا و نویسه را به کودک آموزش می‌دهیم.
 جداسازی واج ،تشخیص ( آیا(داس) و( دام )با صدای یکسانی شروع می‌شوند؟                                                                                                                به دهان من نگاه کن.) ،طبقه بندی ( کلماتی را که با صدای (ک)شروع می شوند راجدا کن.)،                                                                                            فعالیت‌های قافیه و تجانس و آموزش اشعار کودکان ازفعالیت های دیگر در این مرحله است.
 کلمات نوشتاری را با اندازه بزرگ زیر تصاویری که برای تولید درمانی استفاده می‌کنید بنویسید، و توجه کودک را به کلمات نوشتاری سوق دهید.

 

درمان : مقطع اول دبستان

 

 از فعالیت‌های دست‌ورزی صدا(جابه جایی واج‌ها) و تقطیع و ترکیب واج‌ها در این مرحله استفاده کنید.
 آگاهی از الفبا و آموزش تطابق واج و نویسه در این مرحله ضروری است.

 

 

درمان : کودکان بزرگتر/ نوجوان

 

 آگاهی صرفی: در کودکان بزرگتر آگاهی صرفی همزمان با آموزش آگاهی واجی برای بهبود خواندن                                                                                          ، هجی کردن، تلفظ و فهم کلمات بزرگتر آموزش داده می شود.
تکواژها، کوچکترین واحدهای معنادار هستند.

کلمات بر اساس پیش‌وندها، پس‌وندها و ریشه‌ های کلمات طبقه‌بندی می‌شوند.

مثال:reorganizing = re+ organize + ing
مثال: energy,energetic,energize

 در انتخاب محرک برای فعالیت‌های درمانی در نظر داشته باشید که سایشی‌ها آسان‌تر از انفجاری‌ها هستند                                                                              و خوشه‌های همخونی از واج‌های منفرد سخت‌تر هستند و در روند درمانی دیرتر از واج‌های منفرد هدف درمان قرار می‌گیرند.

 

نتیجه‌گیری:

 ما می‌دانیم که کودکان دارای اختلالات صداهای گفتاری ( مخصوصا همراه با اختلالات زبانی همراه ) در خطر مشکلات سوادآموزی هستند.
 نه فقط کودکان پیش از سن دبستان بلکه کودکان بزرگ‌تر نیز در خطر تجربه ی مشکلات سوادآموزی قرار دارند.
 آگاهی واجی حوزه‌ای است که در آن متخصص گفتار درمانی یا “آسیب‌شناس گفتار و زبان” می‌تواند                                                                                       و باید نقشی را در ارزیابی، درمان ( آگاهی واجی از طریق درمان قابل بهبود است.) و پیشگیری بازی کند.

References

Bernthal J, Bankson N, Flipsen JR P. Articulation and Phonological Disorder. 2009, Pearson.

Dodd B. Differential Diagnosis and Treatment of Children with Speech Disorder. 2005 ,Whurr

Bird, J., Bishop, D.V.M., & Freeman, N.H. (1995). Phonological awareness and literacy development in children with expressive phonological impairments. Journal of Speech and Hearing Research, 38, 446-462.

Stackhouse, J. (1997). Phonological awareness: Connecting speech and literacy problems. In B.W. Hodson& M.L. Edwards (Eds.), Perspectives in applied phonology (pp.157-196).Gaithersburg, Maryland: Aspen Publishers, Inc.

سلیمانی، زهرا. دستجردی کاظمی، مهدی. ۱۳۸۲ .آزمون آگاهی واج‌شناختی و ویژگی‌های روانسنجی آن. تهران: پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش.

گردآوری : فریده دهقانی
دانشجوی کارشناسی ارشد گفتار درمانی

 

Our Score
Our Reader Score
[Total: 0 Average: 0]

آفازی یا زبان پریشی| نقش گفتار درمانی

,

زبان پریشی ( آفازی ) اختلالی است که در اثر صدمه به بخش‌هایی از مغز که با زبان در ارتباط هستند به وجود می‌آید.

افراد دچار آفازی ممکن است در صحبت کردن، گوش دادن، خواندن و نوشتن مشکل داشته باشند .

اما این نوع اختلال روی هوش تاثیر نمی‌گذارد.

افراد مبتلا به آفازی ممکن است مشکلات دیگری مانند : دیزارتری ، آپراکسی و مشکلات بلع هم داشته باشند.

چه عواملی باعث آفازی می شوند ؟

سکته‌ها و آسیب‌های مغزی می‌توانند منجر به آفازی شوند.

به گزارش انجمن ملی آفازی در حدود ۴۰-۲۵% از افراد پس از سکته مغزی دچار آفازی می‌شوند.

همچنین تومورها، عفونت‌ها، جراحی‌های مغزی و یا زوال عقل (مانند بیماری آلزایمر) نیز از علل دیگر آفازی هستند.

شایع ترین علت زبان پریشی سکته مغزی است .

انواع زبان پریشی

۱) آفازی بروکا (بیانی): در افازی بروکا فرد می‌داند که چه چیزی را می خواهد بگوید در عین حال دارای مشکلات برقراری ارتباط با دیگران است .

۲) آفازی ورنیکه (درکی) : در آفازی ورنیکه فرد می‌تواند یک صدا را بشنود و یک متن بخواند اما ممکن است معنی را درک نکند .

۳) آفازی آنومی : فرد برای پیدا کردن کلمه ی مناسب برای صحبت کردن و نوشتن تلاش می‌کند.

۴) آفازی گلوبال : شدیدترین نوع آفازی است که شیوع آن از بقیه بیشتر است. فرد در صحبت کردن، درک کلمات ،خواندن و نوشتن دچار مشکل می‌شود.

۵) آفازی پیش رونده اولیه 

آفازی یا زبان پریشی ممکن است خفیف تا شدید باشد در آفازی‌های خفیف فرد ممکن است قادر به صحبت کردن باشد

اما، در پیدا کردن کلمات مناسب و درک و فهمیدن جملات پیچیده دچار مشکل می‌شود .

در آفازی‌های شدید توانایی فرد برای برقراری ارتباط محدود می‌شود و فرد ممکن است در مکالمات گروهی شرکت نکند و به زحمت حرف بزند.

 

علائم آفازی 

علائم اختصاصی و شدت زبان پریشی با توجه به محل و وسعت آسیب متغیر است .

در افراد مبتلا به افازی ممکن است یک تا چند مورد از مشکلات زیر دیده شود:

۱) مشکلاتی در صحبت کردن (زبان بیانی )

۲) تلاش و تقلا برای پیدا کردن کلمات مناسب

۳) استفاده از کلمات ساختگی

۴) مشکل در زبان درکی و فهم، سوءتفاهم در آنچه دیگران می‌گویند

به ویژه هنگامی که دیگران سریع صحبت می کنند (به عنوان مثال رادیو ، اخبار تلویزیون ) و یا در جملات طولانی.

۵) در محیط های شلوغ و پرسروصدا ودر موقعیت های که مکالمات،گروهی است ، مشکلات‌شان بیشتر می‌شود.

۶) جانشین کردن کلمه مورد نظر با کلمه دیگر که در معنا یا هدف با آن مرتبط (به عنوان مثال مرغ به جای ماهی هر دو حیوان )

یا نامرتبط (به عنوان مثال رادیو به جای توپ ) است.

۷) جانشین کردن صداهای درون کلمه (مثلاً به جای حرف «ر» از حرف «ی» استفاده کنند )

۸) مشکل در کنار هم گذاشتن کلمات برای ساخت جمله

۹) مشکل در خواندن و نوشتن

۱۰)مشکل املایی

۱۱) مشکل در درک مفاهیم تعداد، به عنوان مثال در استفاده از اعداد و یا حتی انجام محاسبات ساده مشکل دارند

 

آپراکسی چیست؟| انواع آپراکسی

 

چگونه تشخیص داده می شود ؟

گفتار درمان‌گر یا آسیب شناس گفتار و زبان (SLP) بااستفاده از انجام ارزیابی‌های  تخصصی و متنوع نوع و شدت آفازی یا زبان پریشی را تعیین می‌کنند.

چگونه درمان می‌شود ؟ 

درمان برای فرد زبان پریش بستگی به عوامل زیر دارد :

۱) سن

۲) علت آسیب مغزی

۳) نوع آفازی

۴) محل و شدت آفازی 

انواع زیادی از درمان برای افرادی که بیماری آفازی دارند وجود دارد .

نوع درمان به نیاز ها و اهداف فرد مبتلا به افازی بستگی دارد .
درمان ممکن است در جلسات فردی یا گروهی به وسیله درمانگر اعمال می‌شود .
گفتاردرمانگر آسیب‌شناس گفتار و زبان مهارت‌های زبانی خاصی را که آسیب دیده است را بهبود می‌بخشد .
درمانگر به طور منظم با فرد ملاقات خواهد کرد تا مهارت‌های ارتباطی فرد افزایش پیدا کند و بهتر ارتباط برقرار کند .

برای برقراری بهتر با شخص دارای زبان پریشی چه کارهایی می‌توانیم انجام دهیم ؟

توجه فرد را قبل از شروع به صحبت کردن جلب کنید. 
تماس چشمی خود را با فرد در طی گفتگو حفظ کنید. 
سر و صدای محیط را در حین صحبت کردن با فرد (تلویزیون ، رادیو) به حداقل برسانید یا حذف کنید. 
صدای خود را در سطح نرمال نگه دارید. با صدای بلند صحبت نکنید. مگر اینکه فرد از شما چنین تقاضایی کند 
با تاکید برکلمات کلیدی ساختار جمله خود را ساده کنید .
سرعت گفتار خود را کاهش دهید 
برای صحبت کردن به فرد زمان دهید .
همه تلاش های فرد را برای صحبت کردن تحسین کنید و خطاهای فرد را بی اهمیت جلوه دهید. 

نویسندگان : غزاله برات زاده و مهسا ملکشاهی

Our Score
Our Reader Score
[Total: 1 Average: 5]

آپراکسی چیست؟| انواع آپراکسی

,

در «آپراکسی»، مغز آسیب می‌بیند و فرد توانایی برنامه‌ریزی و هماهنگی برای حرکت عضله را ندارند

و افراد مبتلا نمی‌توانند حرکات ارادی و خاص را انجام دهند حتی با وجود این که ماهیچه ها یا عضلات‌شان سالم باشد .

مغز انسان مرکز دستگاه عصبی است . دستگاه عصبی یا سیستم عصبی (Nervous System) در بدن جانداران

به هماهنگی فعالیت ماهیچه‌ها پرداخته و اندام های گوناگون را تحت نظارت درآورده است .

به این ترتیب دستگاه عصبی، با ساختار و کار ویژه‌ای که دارد، در جهت ایجاد هماهنگی بین اعمال سلول‌ها و اندام‌های مختلف بدن تمایز و تکامل یافته‌است.

 

آپراکسی چیست ؟ 

در آپراکسی مغز آسیب می بیند و فرد توانایی برنامه‌ریزی و هماهنگی برای حرکت عضله را ندارند

و افراد مبتلا نمی‌توانند حرکات ارادی و خاص را انجام دهند حتی با وجود این که ماهیچه‌ها یا عضلات‌شان سالم باشد .

 

انواع 

آپراکسی می تواند در انواع مختلفی بروز کند :

۱٫ آپراکسی اندام

۲٫ آپراکسی دهانی

۱٫ آپراکسی اندام 

افراد دارای این اختلال نمی توانند اندامی را به صورت ارادی و عمدی حرکت دهند .

۲٫ آپراکسی دهانی 

افراد مبتلا به این نوع آپراکسی قادر به انجام حرکات داوطلبانه و ارادی خاص (حرکات مربوط به عضلات صورت ) نیستند،

مثلا نمی‌توانند فوت کنند یا زبان را بالا، پایین، چپ، راست ، عقب یا جلو به صورت ارادی ببرند .

 

آپراکسی گفتار :

 

آپراکسی گفتار نوعی اختلال در گفتار است به گونه‌ای که شخص توان صحیح و محکم صحبت کردن را ندارد

که این اختلال ناشی از ضعف یا ناتوانی ماهیچه‌های گفتاری نمی شود ( ماهیچه های صورت ، زبان و لب ها )

شدت این اختلال می تواند در محدوده ملایم تا شدید باشد.

انواع آپراکسی های گفتاری ( بر حسب زمان بروز آن) :

۱) آپراکسی اکتسابی بزرگسالان

۲) آپراکسی دوران کودکی (DAS)

 

اکتسابی : 

در همه سنین می تواند رخ دهد ولی به طور معمول در بزرگسالان یافت می شود

و این وضعیت باعث می‌شود مهارت‌های گفتاری را از دست بدهد .

در این نوع آپراکسی فرد مبتلا می‌داند که چه چیزی را می‌خواهد بگوید

ولی مغز آن‌ها به سختی دستور برای هماهنگی عضلات مربوطه را می‌دهد.

 

آپراکسی دوران کودکی DAS (آپراکسی رشدی )

از هنگام تولد مشاهده می‌شود و این نوع آپراکسی به ندرت به تنهایی بروز می‌کند.

شیوع آپراکسی دوران کودکی در پسران بیشتر از دختران است .

 

 

 

کنش پریشی

آپراکسی

علائم 

انواع علائم مربوط به گفتار که با آپراکسی در ارتباط است شامل موارد زیر است :

۱) کم حرف بودن در دوران شیرخوارگی (قان و قون کم یا اصلا غان وقون ندارند) در اپراکسی دوران رشد . 

۲) کلمات طولانی و پیچیده را به سختی تلفظ می کنند : باغ باغبان 

۳) تلاش های مکرر برای تلفظ کلمات دراین افراد مشاهده می‌شود 

۴) ترکیب صداها و تشکیل هجا برای این افراد دشوار است و مدت طولانی بین کلمات و صداها مکث دارند .

۵) مشکل در خواندن و برای کودکان مشکل در یادگیری و هجی کردن ، دارند.

۶) صداهای ساده را با صداهای پیچیده جابه جا می کنند و صداهای دشوار را حذف می‌کنند

(مثلاً صدای r یکی از صداهای دشوار است) حذف صداهای اول و آخر کلمات هم مشاهده می‌شود . 

۷) در ارتباط از اشکال غیر کلامی استفاده می‌کنند .

۸) خطاهای گفتاری آن‌ها بی‌ثبات است .

۹) زبان را بهتر می‌فهمند نسبت به اینکه بتوانند بیان کنند.

۱۰) تکیه کلمات و آهنگ جملات را ممکن است اشتباه به کار ببرند .

۱۱) حساسیت زیاد یا حساسیت خیلی کم در دهان‌شان دارند

(مثلا مسواک زدن یا غذاهای ترد را دوست ندارند یا اینکه وجود شی را در داخل دهانشان حس نمی‌کنند .)

وجه تمایز آپراکسی دوران کودکی از آپراکسی اکتسابی

۱ ) آپراکسی دوران کودکی با آپراکسی دهانی معمولا همراه است

۲ ) آزمایش و خطا گفتارشان ( یعنی کلمات اشتباهشان را تصحیح کنند )در آپراکسی دوران کودکی کمتر وجود دارد.

۳) کودک به خطاهای خود واقف نیست مگر کودکان بزرگتر که تحت برنامه گفتاردرمانی قرار گرفته باشند.

۴) در انجام حرکات ظریف اختلال دارند ، ممکن است ناتوانی در یادگیری نیز در این کودکان وجود داشته باشد. 

چه عواملی باعث به وجود آمدن آپراکسی گفتار می‌شود ؟ 

 

علت آن ناشناخته است با این حال برخی از علل احتمالی در نتایج به دست آمده نشان می دهد

آسیب مغزی به مناطقی از مغز که توانایی صحبت کردن را کنترل می کند باعث به وجود آمدن آپراکسی می شود

و همچنین ضربه به سر ،سکته و تومور مغزی ، علل ژنتیکی (وراثتی) و سندرومی هم ممکن است از علل های احتمالی آپراکسی باشد.

درمان 

آسیب شناسان گفتار و زبان (گفتار درمانگر ) دهان و زبان، لحن گفتاری(آهنگ جمله و تکیه کلمات)

و تلفظ صداهای کلمات را ارزیابی می‌کنند و همچنین بررسی می‌کنند

که فرد تا چه حد می‌تواند صداها و هجاها را تولید کند و بفهمد . 
درمان فشرده به پیشرفت سریع تر کمک می‌کند.

یکی از مهم‌ترین نکاتی که خانواده ها باید به خاطر داشته باشند

درمان آپراکسی نیازمند زمان و صبر است افراد دارای اختلال آپراکسی گفتار نیاز به محیط حمایتی دارند تا احساس موفقیت و پیشرفت کنند .

نویسنده : غزاله برات‌زاده
زیر نظر : دکتر فرهاد ترابی نژاد ، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و دکترای تخصصی گفتار درمانی

 

Our Score
Our Reader Score
[Total: 0 Average: 0]

مغز تان را سالم نگهدارید

مغز، ‌ یکی از مهم‌ترین اعضای بدن است که به دلیل داشتن نقش اساسی در انجام فعالیت‌ها، باید از آن محافظت شود.

آلزایمر نیز یکی از بیماری‌های مغزی است که می‌توانیم با اصلاح سبک زندگی و رعایت برخی نکات ساده، از پیشرفت آن جلوگیری کنیم.

به گزارش ایسنا، یکی از بیماری‌هایی که با افزایش سن در برخی افراد مشاهده می‌شود، بیماری آلزایمر است.

این بیماری زمانی پیش می‌آید که عوامل خطر بیماری دست به دست هم دهند تا به حدی به مغز فرد فشار وارد کنند که دیگر قادر نباشد

سلامت خود را حفظ و یا ترمیم کند.

 

بیماری آلزایمر و علائم اولیه آن

 

با انتخاب روش زندگی سالم می‌توان عوامل خطر بروز آلزایمر را کم کرده و با افزایش توانایی مغز، برای مدت طولانی‌تری سالم ماند.

مهم‌ترین عامل خطرساز در ابتلا به بیماری آلزایمر، ‌ سن است.

حتی با وجود سایر عوامل خطرساز، بیماری آلزایمر زود ظاهر نمی‌شود و معمولا در سنین بالا عارض می‌شود.

برای داشتن یک مغز سالم، بهتر است به توصیه‌های زیر عمل کنید:

مغز انسان

به چالش کشیدن مغز

مطالعات نشان می‌دهد چنانچه از مغز خود به طور مرتب کار بکشیم، خطر ابتلا به بیماری‌های مغزی را کاهش می‌دهیم؛

بنابراین فعال نگه داشتن منظم مغز عاملی در جهت کمک به آن است.

می‌توانید هر روز یک کار تازه انجام دهید و یا روش انجام کارهای روزانه خود را تغییر دهید.

به طور مثال می‌توانید موی خود را با دستی شانه کنید که کمتر از آن کار می‌کشید.

برای به چالش کشیدن مغز روش‌های گوناگونی نظیر بازی شطرنج، پازل، جدول کلمات و ارقام، آغاز فعالیت‌های تازه مانند فراگیری زبان جدید

یا نواختن موسیقی وجود دارند.

در این بین اما داشتن روابط اجتماعی عامل مهمی در جلوگیری از ابتلا به بیماری آلزایمر است؛ پس رفت‌وآمد و معاشرت را فراموش نکنید.

 

اصلاح سبک زندگی

 

دیابت، فشارخون، کلسترول بالا و چاقی همه از عوامل خطر برای ابتلا به بیماری آلزایمر محسوب می‌شوند.

از این رو یک سبک زندگی سالم علاوه بر آنکه برای بدن اهمیت دارد، در فعالیت‌های مغزی نیز اثربخش خواهد بود.

استفاده از میوه‌ها و سبزیجاتی که رنگ تیره داشته و دارای آنتی اکسیدان هستند

مانند انگور سیاه، تمشک، اسفناج، سبزی خوردن و روغن امگا۳ و همچنین عدم مصرف الکل و همچنین ترک سیگار در بهبود فعالیت مغز موثر خواهند بود.

البته در کنار تغذیه نمی‌توان از نقش ورزش و فعالیت بدنی غافل بود.

ورزش به طو محسوس خطر ابتلا به سکته قلبی، سکته مغزی، دیابت و آلزایمر را کاهش می‌دهد.

 

پیشگیری از ضربه به “سر”

 

ضربه‌های مکرر وارد شده به سر، عامل خطری است که می‌تواند به مغز آسیب رسانده

و خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را تشدید کند.

با پیشگیری از ضربه به سر، از امروز و آینده خود مراقبت می‌کنید.

استفاده از کلاه ایمنی هنگام فعالیت‌هایی مانند موتورسواری، دوچرخه سواری، اسکی، اسکیت

و… در پیشگیری از ضربه به سر بسیار موثر است.

یک فرد مبتلا به آلزایمر با ارتقای کیفیت زندگی خود می‌تواند پیشرفت بیماری را کاهش دهد.

Our Score
Our Reader Score
[Total: 0 Average: 0]

صاف کردن گلو؛ دلایل و روش‌های درمان

,

دلایل صاف کردن گلو موضوعی است که ذهن افراد را به خود مشغول می‌کند، همه ما گاهی اوقات گلوی خود را صاف می‌کنیم.

گاهی اوقات این کار در واکنش به محرک ها صورت گرفته و در مواقع دیگر تنها یک عادت است.

اما در پس صاف کردن مکرر گلو ممکن است یک شرایط پزشکی قرار داشته باشد.

احساس خارش یا گیر کردن چیزی در گلو ممکن است موجب شود تا فردی به طور مکرر گلوی خود را صاف کند.

این احساسات ممکن است زمانی که هیچ چیزی وجود ندارد نیز شکل بگیرند.

صاف کردن گلو به خودی خود یک شرایط پزشکی نیست، اما می تواند نشانه بروز یکی از آنها باشد.

ترشحات پشت حلقی

سینوس ها، گلو، و بینی همگی مخاط تولید می کنند که معمولا ناخودآگاه آن را قورت می دهیم.

زمانی که با انباشت مخاط یا ترشح آن به پشت گلو مواجه هستید، این شرایط به نام ترشحات پشت حلقی شناخته می شود.

دلایل ترشحات پشت حلقی شامل عفونت ها، آلرژی ها، و بازگشت اسید معده به مری می شوند.

 

فرد ممکن است با علائمی دیگر مانند موارد زیر نیز مواجه باشد:

 

  • گلو درد

  • صحبت با صدای خراشیده

  • بلع مکرر

درمان:

درمان ترشحات پشت حلقی بهترین روش برای کاهش تکرر صاف کردن گلو و علائم دیگر است. از گزینه های درمان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • داروهای آنتی هیستامین برای آلرژی های سینوس و بینی
  • آنتی بیوتیک ها برای عفونت های باکتریایی
  • ضد اسیدها، مسدودکننده‌های گیرنده H2، و مهارکننده های پمپ پروتون برای بازگشت اسید معده به مری

از نکته های دیگر برای تسکین ترشحات پشت حلقی می‌توان به تامین آب مورد نیاز بدن و استفاده از ضد احتقان ها، اسپری های بینی، و استفاده از محلول سالین اشاره کرد.

 

بازگشت اسید معده به مری

نوعی خاصی از بازگشت اسید به نام رفلاکس لارنگوفارنژیال (LPR) که به نام رفلاکس خاموش نیز شناخته می شود، اغلب موجب صاف کردن مکرر گلو می شود.

رفلاکس لارنگوفارنژیال به واسطه بازگشت اسید معده به مری و ورود آن به حنجره و حلق شکل گرفته که به تحریک گلو منجر می شود.

بنابر گزارشی که در سال ۲۰۱۳ منتشر شد، ۶۰ درصد افراد مبتلا به بیماری بازگشت اسید معده به مری (GERD) با علائم رفلاکس لارنگوفارنژیال نیز مواجه می شوند.

از دیگر علائم رفلاکس لارنگوفارنژیال می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 

  •  گرفتگی صدا

  • دشواری در بلع

  • گلو درد

درمان

 

درمان رفلاکس لارنگوفارنژیال مشابه با درمان بیماری بازگشت اسید معده به مری است.

شامل استفاده از داروهایی مانند ضد اسیدها، مسدودکننده های گیرنده H2 و مهارکننده های پمپ پروتون می شود.

مداخلات سبک زندگی نیز بخش مهمی از مدیریت علائم رفلاکس لارنگوفارنژیال را تشکیل می دهند که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • حفظ وزن سالم
  • ترک محصولات تنباکو
  • پرهیز از غذاهای محرک علائم
  • ترک یا محدود کردن مصرف الکل

 

آلرژی های بینی

آلرژی ها زمانی رخ می دهند که سیستم ایمنی بدن به حضور موادی که آلرژن نام داشته و معمولا بی ضرر هستند، واکنش بسیار شدید نشان می دهد.

از دلایل شایع آلرژی های بینی می توان به گرده ها، گرد و غبار، و پوست حیوانات اشاره کرد.

آلرژی های بینی می توانند به تولید بیش از حد مخاط منجر شوند که می تواند صاف کردن مکرر گلو را در پی داشته باشد.

از دیگر علائم آلرژی های بینی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

– آبریزش یا گرفتگی بینی

– خارش یا آبریزش چشم

– عطسه

 

درمان

از گزینه‌های درمان برای آلرژی‌های بینی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 

  • آنتی هیستامین‌ها
  • اسپری های درون بینی کورتیکواستروئید
  • ضد احتقان‌ها
  • آمپول های آلرژی که می توانند به افزایش تحمل در برابر یک آلرژن خاص کمک کنندهمچنین، یک فرد می تواند با پرهیز از آلرژی های شناخته شده از بروز علائم پیشگیری کرده یا آنها را کاهش دهد.

 

نمایی از حنجره

مشکلات بلع

مشکلات بلع می‌توانند در نتیجه مسائل عصبی یا ناهنجاری های ساختاری درون بدن شکل بگیرند.

همچنین، دشواری در بلع می تواند به تحریک گلو و صاف کردن مکرر گلو منجر شود.

از جمله علائم دیگر دشواری در بلع می توان به موارد زیر اشاره کرد:

– گرفتگی صدا

– سرفه

– سوزش سردل

– احساس خفگی هنگام غذا خوردن

درمان

درمان دشواری در بلع به دلیل این شرایط بستگی دارد، اما ممکن است شامل گفتار درمانی باشد.

 

داروها

پزشکان به طور معمول مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) را برای درمان فشار خون بالا تجویز می کنند.

این داروها می توانند موجب احتقان بینی و ترشحات پشت حلقی شوند، و یک فرد ممکن است با صاف کردن مکرر گلو به این شرایط واکنش نشان دهد.

تاکنون، مطالعه که نشان دهنده این باشد که صاف کردن گلو یک عارضه جانبی رایج استفاده از مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین است، وجود ندارد.

با این وجود، پژوهش ها نشان داده اند که ۱۵ درصد افرادی که این داروها را مصرف می کنند با سرفه مزمن مواجه می شوند. دلیل زمینه ای سرفه می تواند به احتقان بینی، ترشحات پشت حلقی، و صاف کردن مکرر گلو منجر شود.

درمان

هر فردی که نگران عوارض جانبی مصرف یک دارو است یا از آن رنج می برد باید با پزشک خود در این زمینه صحبت کند. پزشک ممکن است تغییر در دوز مصرفی دارو یا تغییر روش درمان را پیشنهاد دهد.

اختلالات تیک

تیک ها، حرکات یا صداهایی ناگهانی و مکرر هستند که فرد نمی تواند آنها را کنترل کند.

به گفته مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری آمریکا (CDC) سه اختلال تیک اصلی وجود دارند:

– اختلال تیک صوتی یا حرکتی پایدار

– اختلال تیک موقت

– سندرم تورت

 

گرفتگی صدا | توصیه‌هایی برای مراقبت از صدا

 

بنابر مطالعه ای در سال ۲۰۱۵، صاف کردن گلو یکی از پنج نشانه شایع اختلالات تیک است. دلیل آنها نامشخص است، اما اختلالات تیک به نظر می رسد ارثی بوده و بیشتر در مردان رخ می دهد.

از دیگر علائم اختلالات تیک می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

 

  • پلک زدن مکرر
  • تکان دادن سر
  • تکرار یک واژه یا صدا
  • ضربه زدن با انگشتان

درمان

روش درمان تیک به نوع اختلال و شدت علائم یک فرد بستگی دارد، اما داروها و رفتار درمانی می توانند اغلب به بهبود شرایط کمک کنند.

توده های تارهای صوتی

زمانی که توده های غیر طبیعی مانند پولیپ ها، گره ها یا کیست ها روی تارهای صوتی رشد می کنند، این شرایط می تواند موجب احساس گیر کردن چیزی در پشت گلو شود.

از دلایل شکل گیری این تود ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

– سیگار کشیدن

– آلرژی ها

– استفاده بیش از حد یا فشار بر تارهای صوتی مانند فریاد زدن یا خوانندگی

– سرفه مکرر یا شدید

– بیماری بازگشت اسید معده به مری

 

گرفتگی صدا

از علائم رشد توده ها در تارهای صوتی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

– گرفتگی صدا

– صدای خش‌دار

– تنگی نفس

– احساس درد هنگام صحبت کردن

 

درمان

ابتدا، پزشک دلیل زمینه ای رشد توده ها را درمان می کند.

پس از آن، ممکن است انجام عمل جراحی برای برداشتن توده های بزرگ و مواردی که به درمان واکنش نشان نمی دهند، توصیه شود. برخی افراد نیازمند گفتار درمانی خواهند بود.

 

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم

اگر صاف کردن مکرر گلو موجب نگرانی و ناراحتی شما شده است، مراجعه به پزشک برای بررسی دقیق شرایط بهترین گزینه محسوب می شود.

اگر صاف کردن گلو با موارد زیر همراهی می شود در کوتاه‌ترین زمان ممکن به پزشک مراجعه کنید:

– احساس گیر کردن چیزی در گلو

– سوزش سردل

– مصرف یک داروی جدید

پزشک سابقه پزشکی بیمار را بررسی کرده و معاینه جسمانی برای تشخیص دلیل علائم را انجام می دهد. تشخیص نخستین گام در جهت درمان مناسب است.

 

درمان عمومی

صاف کردن گلو معمولا تنها زمانی نیازمند درمان است که به مساله‌ای آزاردهنده و نگران کننده تبدیل شده باشد.

رسیدگی به دلایل زمینه ای بهترین روش برای کاهش یا پیشگیری از علائم است.

برخی درمان‌ها و نکته های پیشگیرانه برای صاف کردن مکرر گلو شامل موارد زیر می شوند:

 

  • مصرف آب فراوان برای مرطوب نگه داشتن گلو که ممکن است احساس گیر کردن چیزی در گلو را کاهش یا تسکین دهد
  • مکیدن آب‌نبات
  • غذا خوردن و جویدن آهسته در صورت مواجهه با دشواری در بلع
  • استفاده از یک دستگاه مرطوب کننده هوا در خانه یا محل کار برای حفظ رطوبت هوا که ممکن است تحریک گلو را کاهش دهد
  • صاف کردن گلو به آرامی و گاه به گاه برای پرهیز از آسیب رساندن به تارهای صوتی

 

Our Score
Our Reader Score
[Total: 0 Average: 0]

بیماری آلزایمر و علائم اولیه آن

بیماری آلزایمر نوعی بیماری زوال عقل است که معمولا در افراد مسن رخ می دهد. آلزایمر باعث مشکلات بازیابی حافظه و انواع مختلف علائم مرتبط است.

آلزایمر یک بیماری تخریب کننده‌ای است که علائم آن با گذشت زمان بدتر می‌شود.

 

اختلالات بلع و نقش گفتاردرمانی در درمان آن

 

اگر چه هیچ درمانی برای این بیماری وجود ندارد، برخی از درمان های موجود برای کاهش علائم و کاهش پیشرفت بیماری وجود دارد.

علائم و نشانه های مختلف واولیه از دست دادن حافظه که ممکن است نشان دهنده بیماری آلزایمر باشند شامل:

افت حافظه که مانع فعالیت های روزانه می شود

فراموش کردن اطلاعات آماری
درخواست اطلاعات مشابه به طور مکرر
وابستگی بیشتر به کمکهای حافظه، مانند تقویم ها و یادداشت ها
فراموش کردن رویدادها یا تاریخ های مهم

فرد مبتلا به آلزایمر اطلاعات قابل توجهی را فراموش می کند و ممکن است همان اطلاعات را بارها و بارها فراموش کند.

 

مشکل تکمیل کارهای روزمره

یکی دیگر از علائم اولیه زودرس آلزایمر، زمانی است که فرد دچار مشکل در تکمیل یک کار دیگر می شود.

  • مشکلات حل مسئله یا برنامه‌ریزی
  • مشکلات بینایی و آگاهی فضایی
  • گیجی در مورد مکان و زمان
  • موارد اغلب نادرست و عدم توانایی مراحل بازبینی
  • مشکلات نوشتن یا صحبت کردن
  • نشانه هایی از قضاوت ضعیف
  • تغییرات شخصیتی
  • دور شدن از فعالیت های اجتماعی و کاری

 

اختلال بلع و نکاتی که باید بدانید| علائم اختلال بلع

از سن ۶۵ سالگی، خطر ابتلا به  بیماری آلزایمر در هر ۵ سال یکبار افزایش می یابد. در سن ۸۵ سالگی، فرد دارای احتمال ۵۰ درصد احتمال ابتلا به آلزایمر است.

یکی دیگر از عوامل خطر سابقه خانوادگی یا ژنتیک است. فرد مبتلا به آلزایمر بیشتر و به احتمال زیاد در معرض ابتلا به این بیماری است. اگر بیش از یک نفر در خانواده آلزایمر داشته باشد، خطر ژنتیکی افزایش می یابد.

آلزایمر؛روشی برای درمان

Our Score
Our Reader Score
[Total: 0 Average: 0]

اختلالات بلع و نقش گفتاردرمانی در درمان آن

,

اختلالات بلع یا دیسفاژی شامل مشکلاتی در گرفتن غذا، مکیدن، جویدن و بلعیدن آن است اختلال بلع در مراحل مختلفی از فرآیند بلعیدن غذا می‌تواند رخ بدهد.

 

بلع طبیعی یک مکانیسم پیچیده است، که در طول آن غذایی که در دهان گذاشته می‌شود از لحاظ حجم و غلظت طوری تغییر می‌کند تا بتواند به راحتی از طریق حلق و مری برای مراحل بعدی گوارش وارد معده شود.

 

این فرایند طی مراحل زیر انجام می‌شود که عبارتند از:

 

  • مرحله دهانی : مکیدن، جویدن و انتقال غذا یا مایعات به سمت حلق است.

 

  • مرحله حلقی: شامل آغاز بلع، پایین رفتن غذا از گلو، بسته شدن مسیر هوایی برای پیشگیری از وارد شدن مواد غذایی یا مایعات به مسیر هوایی یا آسپیریشن (aspiration) پیشگیری از خفه شدن است.

 

  • مرحله مروی: شامل حرکات کرمی شکل در روده و ریخته شدن مواد غذایی از مری به معده است.

این مرحله تحت کنترل فرد نیست و به طور غیر ارادی انجام می­شود.

 

 

علائم اختلال بلع معمولاً شامل سرفه‌های مکرر حین غذا خوردن یا بعد از غذا خوردن، احساس گیر کردن غذا در گلو و احساس خفگی، باقی ماندن غذا در حفره دهان، بالا رفتن دمای بدن و احساس گر گرفتگی بعد از غذا خوردن، عفونت‌های مکرر ریه و اجتناب از خوردن برخی مواد خاص مانند گوشت، مغزهای آجیل و…، است.

 

در بعضی از بیماری‌ها فرد به این عارضه دچار می شود و در یکی از مراحل غذا خوردن دچار مشکل می‌شود.

اگر مشکل در ناحیه دهانی و حلقی باشد آسیب شناس گفتار و زبان با ارائه برنامه های آموزشی و تمرین های لازم به فرد کمک می‌کند با مشکلات کمتری غذا بخورد.

 

 

علائم و نشانه‌های اختلالات بلع در کودکان

کودکان دارای اختلالات بلع و تغذیه دارای طیف گسترده‌ای از علایم هستند.

تمام علایم و نشانه‌ها در تمامی کودکان مشاهده نمی‌شود و بسته به نوع مشکل برخی از علایم را نشان می‌دهند.

 

این علایم شامل:

 

  • امتناع از خوردن غذا یا مایعات
  • مشکل در خوردن مواد غذایی با بافت های مختلف
  • طولانی شدن مدت زمان تغذیه
  • مشکل در جویدن مواد غذایی
  • مشکل در مکیدن شیر مادر یا شیشه شیر
  • اوغ زدن یا سرفه کردن هنگام خوردن غذا
  • آبریزش دهانی شدید یا خروج غذا یا مایعات از دهان یا بینی
  • کم بودن وزن کودکان نسبت به همسالان
  • عدم هماهنگی بین تنفس و خوردن (غذا یا مایعات)
  • عفونت‌های تنفسی مکرر

 

در صورت مشاهده علایم فوق، این کودک باید فوری به آسیب شناس گفتار و زبان (گفتاردرمانگر) ارجاع داده شود.

کودک باید مورد ارزیابی عملکرد بلع و تغذیه قرار گرفته و در صورت لزوم با توجه به نتایج ارزیابی های انجام شده اقدامات لازم برای درمان مشکلات بلع و تغذیه وی صورت پذیرد.

 

 

بلع طبیعی و کنترل عصبی- عضلانی عملکرد بلع

 

مناطق اطراف شیار سیلوین به صورت یک مرکز مستقل در عمل بلع دخالت دارند. همچنین تعداد زیادی از نورونهای ساقه مغز مسئول کنترل بلع هستند. این نرونها عمدتاً در بخش پشتی و قسمت جانبی هسته‌های تراکتوس سولیتاریوس واقعند و در قسمت شکمی نیز بوسیله هسته‌های آمبیگوس محاط می‌شوند.

 

مراکز بلع در دو طرف ساقه مغز قرار دارند و با تشکیلات مشبک در ارتباطند. دو ناحیه مذکور دارای ارتباطات بسیار گسترده ای هستند و همین امر باعث می‌شود هر یک از آنها بتوانند به تنهایی هماهنگی لازم طی مرحله حلقی و مروی را بوجود آورند.

 

از ۱۲ جفت اعصاب مغزی ۴جفت آنها یعنی زوج‌های ۵ ،۷ ، ۹ و۱۰ تامین کننده حس عمومی و اطلاعات مربوط به مزه ، حرارت و قوام ماده غذایی هستند و پنج زوج اعصاب ۱۰، ۹، ۷، ۵ و ۱۲  مسئول انجام مراحل دهانی و حلقی بلع هستند.

ساختارهای درگیر دربلع طبیعی:

 حفره دهان شامل: لبها، مندیبل، ماکزیلا،
کف دهان، گونه ها، سختکام، دندانها، کمان‌های حلقی قدامی و خلفی،

حفره قدامی(فضای بین مندیبل و ماکزیلا و گونه‌ها)،

حفره خلفی(فضای بین مندیبل و ماکزیلا و عضلات لب)

 

 

علائم دیسفاژی یا اختلال بلع:

  • ناتوانی در بلعیدن مواد غذایی و حتی بزاق دهان خودشان(شایع‌ترین علامت)
  • سرفه کردن در هنگام خوردن و نوشیدن یا بلافاصله بعد از آن
  • ضعیف شدن صدای فرد در حین خوردن یا اندکی پس از آن وجود صدایی وزوز مانند در مسیر تنفسی در حین دم و بازدم
  • ابتلای بیمار به عفونت سیستم تنفسی(پنومنی) به دلیل آسپیراسیون مکرر
  • ورود مواد غذایی به مسیر هوایی (آسپیراسیون)
  • کاهش وزن و ایجاد علائم سوء تغذیه به علت کم خوری‌های بیش از حد
  • بالا رفتن درجه حرارت بدن از۱ـ۳۰ دقیقه پس از غذا خوردن

 

بطور کلی علائم اختلال بلع در بیماران مبتلا به سکته های مغزی از نوع آمبولیک و بیماران سرطانی پیشرونده است وبا گذشت زمان باعث بروز ناتوانی بیشتری خواهد شد. بیماران مبتلا به این اختلال از به هم خوردن روند طبیعی زندگی شان و ایجاد ناراحتی در تغذیه دچار نابسامانی های جسمی و روحی می شوند.

سبب شناسی:

علل فیزیولوژیکی پزشکی که ممکن است منجر به دیسفاژی گردد عبارتند از:

 

  • اختلالات عصب شناختی و ضربه مانند :

عفونت مغز و ساقه مغز ، پارکینسون، M.S، فلج اطفال، دمانس و فلج مغزی ، سکته مغزی و ……

  • ضایعات ساختاری مانند: وب مادرزادی ، نئو پلاسما، تیرومگالی و ….
  • بیماری‌های بافت تماسی مانند: دیستروفی ماهیچه، پلی میوزیس
  • اثرات جانبی مانند اثرات ناشی از جراحی، داروها و فیبروز ناشی از رادیولوژی، سوختگی‌ها
  • ناهنجاری‌های مادرزادی یا آناتومیکی مانند: شکاف کام و لب، ناهنجاری‌های زبان، شکاف حنجره

 

ارزیابی:

ارزیابی شامل تاریخچه گیری و معاینات فیزیکی است.

 

پس از ثبت مشخصات بیمار و اطلاع از بیماری و اختلالات اساسی بیمار، اطلاعاتی در زمینه:

  • علائم دیسفاژی و زمان شروع آنها، مثلاً وجود درد در حین بلع،

  • وجود آسپیراسیون،

  • وضعیت سرفه و گلو صاف کردن بیمار ،

  • کیفیت آواسازی بیمار ،

  • مدت زمان لازم برای بلع حلقی ،

  • وضعیت جویدن ،

  • نوع ماده غذایی مصرفی بیمار ،

  • قدرت رفلکس Gag ،

  • تغییرات وزن بیمار،

  • داروهای مصرفی را می‌توان کسب کرد.

در ارزیابی بیمار همچنین می بایست وضعیت فیزیکی بیمار مانند کنترل تنه ،سر و گردن و معاینه اعصاب مغزی و دامنه حرکات و قدرت و عملکرد عضلات دخیل و رفلکس‌های دهانی، معاینه و بررسی شود.

 

همینطور وضعیت لثه و دندان‌های بیمار و بهداشت دهان را نباید از نظر دور داشت.

بررسی وجود یا عدم وجود آسپیراسیون شاید مهم‌ترین و حیاتی‌ترین کار در ارزیابی بیماران مبتلا به دیسفاژی باشد.

 

یکی از دقیق‌ترین روش‌ها برای  بررسی این وضعیت انجام عمل بلع باریوم در اتاق رادیولوژی، معاینه از طریق فلوروسکوپی است.

روش‌های دیگری مانند مانومتری کامپیوتری، الکترومیوگرافی و آندوسکوپی با فیبر نوری نیز در ازریابی کفایت اسفنکتر ولوفارینجیال ، مشاهده مستقیم هماهنگی عضلات حلق، ارزیابی عملکرد حنجره طی عمل بلع و ارزیابی میزان حساسیت حنجره بسیار مفید است .

در هنگام ارزیابی باید به جنبه‌های روحی – روانی بیمار نیز توجه کرد.

گفتاردرمان آموزش دیده می‌تواند یک ارزیابی از تغذیه و بلع انجام دهد و زمینه درمان مناسب را فراهم کند.

 

نقش آسیب‌شناس گفتار و زبان در ارزیابی دیسفاژی:

۱٫ گرفتن یک تاریخچه دقیق از وضعیت‌های پزشکی و علائم اختلال
۲٫ مشاهده توانایی و حرکت عضلات مرتبط با بلع
۳٫   مشاهده وضعیت، رفتار و حرکات دهان در حین خوردن و آشامیدن
۴٫  ارزیابی بلع به کمک تست‌های اختصاصی

اختلال بلع و نکاتی که باید بدانید| علائم اختلال بلع

درمان:

 

از آنجایی که  اختلال بلع  تقریباَ تمامی ابعاد سلامتی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد بنابراین تیم درمانی شامل پزشک عمومی، متخصص گوش، حلق و بینی، آسیب‌شناس گفتار و زبان، متخصص گوارش، متخصص مغز و اعصاب، رادیولوژیست، متخصص تغذیه، روانپزشک ، متخصص ریه و سیستم تنفس، دندانپزشک و جراح عمومی است.

درمان اولیه  اختلال بلع و تغذیه‌ای، بررسی علل پایه‌ای اختلال است . بسته به علت ممکن است درمان دارویی یا جراحی باشد. همراه با درمان دارویی یا جراحی ، رویکردها و مشاوره‌های آسیب شناس گفتار و زبان هم می‌تواند در درمان دیسفاژی موثر واقع شود.

رویکردهای درمانی:

بسته به نوع اختلال عملکردی شامل :

  • تغییرات رژیم غذایی: به عواملی چون حجم ماده غذایی، شیوه تغذیه، و … بستگی دارد.
  • تکنیک‌های جبرانی بلع شامل: تغییر وضعیت بیمار، روش های پیشرفت آگاهی حسی بیمار ، تغییر اندازه لقمه غذا و سرعت ارائه آن به بیمار، تغییر چگالی و سفتی ماده غذایی ، استفاده از پروتزهای داخل دهانی
  • درمان بلع به صورت غیر مستقیم: این شیوه به بیمار تمریناتی را جهت تقویت ماهیچه های آسیب دیده یا ضعیف شده آموزش می دهد.
  • درمان بلع به صورت مستقیم: این شیوه تمریناتی را برای عملکرد صحیح حین بلع به بیمار آموزش می دهد.

بهترین تکنیک در درمان اختلالات بلع حذف آسپیراسیون تاحد امکان و جلوگیری از باقیماندن غذا در مسیر دهان و حلق است.

درمان بلع در نوزادان وکودکان:

بر اساس علت ، علائم ونوع مشکل بلع تغییر می کند که می تواند شامل :

  1. تمریناتی برای تقویت ، حساسیت و هماهنگی ماهیچه های مرتبط با تغذیه و بلع.

  2. توصیه هایی جهت غذاها، وسایل خاص یا تکنیکهایی برای بهبود تغذیه و بلع.

  3. تغذیه نوزاد از طریقG.T و N.G.T همراه با Manipulation و تحریک داخل دهان با استفاده از کیسه های یخ

  4. تحریک نواحی داخل دهان مثل: زبان( رأس زبان – قاعده زبان) ، توده های لنفاوی موجود در قاعده زبان ، سخت کام ، نرم کام، حلق دهانی

اختلال بلع

تکنیک‌های تغذیه‌ای خاص برای نوزادان شکاف کام و لب:

  • استفاده از سرشیشه های با شیار متقاطع

  • مکیدن سر شیشه نرم برای کمک به جریان شیر

  • استفاده از شیر دوش برای دادن شیر با کمک شیشه

روش‌های درمان مستقیم و غیر مستقیم اختلال بلع:

تمریناتی جهت افزایش دامنه حرکت و کنترل لقمه غذا: تمرینات حرکتی جهت بهبود میزان حرکات لب‌ها ، چانه، زبان، حنجره و تارهای صوتی.

 

روش تلفیقی حسی- حرکتی:

 

مجموعه تکنیکهایی که در این بخش ارائه می شوند، در واقع برای سرعت بخشیدن به شروع مرحله حلقی بلع، طراحی شده اند و باعث می‌شوند قبل از اینکه بیمار برای شروع این مرحله تلاش کند، ورودی‌های حسی افزایش یافته و مرحله حلقی بلع آغاز شود.

این تکنیک‌ها عبارتند از:

 

۱٫ تکنیک‌های تماس و لمس مهاری:

 

  • تماس یا فشار ثابت: لمس حرکتی بصورت ثابت است .
  • Slow strocking: لمس حرکتی بصورت ریتمیک است.

 

  ۲  . تکنیک‌های تسهیل جلدی:

 

  • Tapping : ضربه بوسیله سر انگشتان روی عضله یا تاندون به تعداد ۳ – ۵ بار
  • Stretch pressure : فشار برروی عضله به همراه کشش
  • hypoactive reflex  در افراد head injury تحریک قوس کامی حلقی و کامی زبانی با استفاده از pressure touch
  • gag reflex
  • hypoactive reflex با استفاده از روش toung walking

در اختلالات بلع استفاده از غذاهای سرد باعث افزایش حساسیت قوس حلقی می‌شود.

 

در موارد ایجاد بلع پر سروصدا ice pack را به مدت ۵ دقیقه روی حنجره قرار داده و سپس انگشتان اشاره و شست را روی دو طرف حنجره به طرف جلو و عقب حرکت می‌دهیم، تون عضلانی کاهش می‌یابد.

 

مانورهای عمل بلع:

 

در بیماران فاقد کنترل سر درمان با روش‌های تقویت گروه‌های عضلانی آنتاگونیست و تصحیح تعادل آغاز می‌شود.

بهترین وضعیت برای آموزش غذا خوردن وضعیت نشسته است. درصورت ناتوانی بیمار در نشستن، از بالش استفاده می‌شود.

برای درمان می‌توان از تکنیک‌های PNF –MFT ، تحریکات فارادیک، گالوانیک و تحریکات حسی استفاده کرد.

 

 

گفتاردرمانی و اختلال بلع

تحریکات لازم برای بالا بردن نرمکام بصورت زیر انجام می‌شود:

 

  • بیمار دهانش را باز کرده “ آه“ می گوید درمانگر زبان کوچک یا چینهای کامی دو طرف را با یک آبسلانگ لمس می کند. با این تحریک یک انقباض بازتابی رخ می‌دهد.

سپس بیمار تا حد ممکن تولید “ اه “ را تکرار می کند. همانطور که قسمت عمده پاسخ شکل می‌گیرد، درمانگر به تحریک منطقه از طریق لمس تا حد لازم ادامه می‌دهد.

تحریک بازتاب gag به این دلیل مفید  است که انجام این تحریک، همزمان با بالا آمدن نرم‌کام، عضلات حلقی نیز به حرکت واداشته می‌شوند وبه دنبال آن بلع غیر ارادی صورت می‌گیرد.

 

  • تسهیل توانایی بالا بردن ۳/۱ خلفی زبان جهت انجام بلع:

اولین روش می‌توان از فشار انگشت سبابه به طرف پایین و عقب در ۳/۱ قدامی زبان استفاده کرد.  این امر سبب بالا رفتن ۳/۱ خلفی و بسته شدن قسمت خلفی دهان می‌شود.

دومین روش فشاری است که در نیمه قدامی از پهلو به طرف پایین زبان وارد می‌شود.

این امر سبب انقباض عضلات کوچک زبان شده و زبان تحریک شده و برای پذیرفتن شکل‌های لازم برای تهیه گلوله‌های غذایی آماده می‌شود.

سومین روش با استفاده از انگشت میانی در زیر کناره‌های طرفی زبان و در یک راستای مورب ، موجب بالا آمدن کناره های طرفی زبان می‌شود که بخش مهمی از مراحل بلع است.

 

  • برای انجام عمل بلع می‌توان فشار آوردن به قاعده زبان و ضربه زدن به زیر فک، را استفاده کرد.
  • استفاده از ویبراتور در زیر چانه وBase زبان ، مفید است.
  • ماساژ دورانی ۳/۱ خلف زبان(تحریک حس سطحی وحس عمقی)

 

درمان اختلالات بلع به وسیله تحریک الکتریکی:

تحریک الکتریکی ممکن است هم به صورت مستقیم روی ساختارهای دهانی و هم ازطریق پوست روی ماهیچه‌های حلق انجام گیرد که هدف آن تحریک و بازتوانی مسیرهای عصبی– ماهیچه ای مختل شده است.
پروتز وسیله ای است که امواج الکتریکی را برای ایجاد عملکردهای حسی یا حرکتی به سیستم عصبی منتقل می‌کند.

 

در طی چهار دهه اخیر پروتزهایی عصبی برای طیف گسترده ای از کارکردها ایجاد شده‌اند مثل پروتز کاشت حلزون و پروتز محرکات درمان مثانه .

 

 

در درمان اختلالات بلع هم تاکید به استفاده از تحریک الکتریکی شده است.

 

Our Score
Our Reader Score
[Total: 1 Average: 5]

آلزایمر؛روشی برای درمان

در حال حاضر درمان های زیادی برای بیماری آلزایمر ایجاد شده است. تغییر سبک زندگی، داروها و تداخلات می تواند کمک کند.

 

اما در این میان موسیقی های گلچین شده فردی به شخص برای یادآوری خاطرات گذشته کمک می کند و علت آن فعال سازی بخش هایی است که تحت تاثیر بیماری آلزایمر قرار گرفته اند.

 

به گزارش رویترز، اندی لاوندز مدیر شرکت Playlist در گلاسکو اسکاتلند اظهار کرد: یکی از مشکلات جامعه امروزی تنهایی است و این تنهایی بر روی طول عمر فرد و ابتلا به بیماری تأثیر دارد. به همین دلیل این گروه با استفاده از موسیقی و روش های کنترل سلامت و درمان، حدود ۴۶۵۰ نفر را تحت درمان قرار دادند.

 

وی گفت: درمان آلزایمر به دلیل کمبود دستاوردهای پزشکی و دارو مشکلات زیادی به همراه دارد.

 

اختلال آفازی و ۶ واقعیت مهم درباره آن

 

این مرکز از خانواده فرد درخواست کرد موسیقی هایی که موجب خوشحالی و تحریک حافظه فرد می شود را جمع آوری کنند.

 

در این تحقیق، فرزند یکی از شرکت کنندگان، موسیقی های مورد علاقه مادر خود را جمع آوری کرد.

                           آلزایمر

وی دریافت مادر با شنیدن این موسیقی ها احساس خوشحالی می کند به همین دلیل این روش را با دیگران در میان گذاشت.

 

وی با کمک موسیقی های مورد علاقه خود توانست برخی آهنگ ها را از اول تا آخر به یاد آورد و سپس بازخوانی کند.

 

در این روش، موسیقی های مورد علاقه فرد در سن ۱۰ تا ۳۰ سالگی جمع آوری می شود. این زمان در واقع زمانی است که خاطرات در ذهن فرد نقش می بندند.

 

نتایج این تحقیق در مجمع علمی The Lancet Neurology منتشر شده اند.

 

منبع: ایسنا

Our Score
Our Reader Score
[Total: 0 Average: 0]

اختلال آفازی و ۶ واقعیت مهم درباره آن

,

اختلال آفازی با توجه به روند رو به رشد افزایش جمعیت سالمندی در کشور و بروز آسیب‌های مغزی، پربسامد می‌شود،  اکثر افراد نام این اختلال ارتباطی را نشنیده‌اند و چیزی درباره آن نمی‌دانند، در این مطلب علاوه بر آشنایی با زبان‌پریشی با واقعیات مهمی درباره آن آشنا می‌شویم.

 

اختلال آفازی یک اختلال اکتسابی زبان است. آفازی به فقدان نسبی یا کامل استفاده از زبان گفته می‌شود و ممکن است به دنبال سکته، ضربه به سر یا دیگر بیماری‌های عصب‌شناختی به وجود آید.

 

در بیشتر افرادی که دچار اختلال آفازی می‌شوند، ضایعه در قسمت‌هایی از نیمکره چپ مغز ایجاد شده است.

 

از جمله عوامل موثر در ایجاد آفازی می‌توان به تنش و استرس بالا، دیابت، کلسترول بالا، فشار خون بالا، مصرف سیگار و مصرف زیاد موادی مانند الکل، چربی و نمک اشاره کرد.

 

گفتاردرمانی می‌کوشد تا توانایی فرد را برای برقراری ارتباط با استفاده از توانایی‌های باقیمانده، بهبود بخشیده و شیوه‌های دیگری را برای برقراری ارتباط بیاموزد تا فرد بتواند تا حد امکان از توانایی‌های زبانی باقیمانده برای جبران مشکلات زبانی استفاده کند.

زبان پریشی

آفازی

 

واقعیت هایی درباره آفازی:

 

  1. آفازی یک اختلال ارتباطی است.

زبان‌پریشی توانایی فرد در صحبت کردن، خواندن، نوشتن  یا درک کلمات  را با مشکل مواجه می‌کند. آنچه که در افراد دارای آفازی ثابت است، مشکلات و محرومیت‌هایی است که افراد مبتلا در برخورد با مشکلات ارتباطی دارند.علایم و نشانه‌های آفازی ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد.

 

  1. تاثیری بر هوش افراد ندارد

اغلب به اشتباه تصور می شود که فرد دارای زبان‌پریشی دارای یک نوع ناتوانی ذهنی است. این تصور اشتباه است.

این افراد،  مشکل هوشی ندارند و هنوز می توانند فکر کنند،  آنان برای بیان افکار و ایده های خود با کلمات دچار مشکل شده و به نوعی با یک اختلال ارتباطی درگیر هستند نه مشکلات هوشی!

 

  1. آفازی ممکن است در هر فردی اتفاق بیفتد

زبان پریشی در هر سنی و برای هر فردی ممکن است رخ دهد، اما بیشتر در بزرگ‌سالان دیده می‌شود. حتی این اختلال در جوانان ۲ ساله هم مشاهده شده است.   آفازی در نتیجه بروز بیماری های مختلف بروز می‌کند  به عنوان مثال، بیشتر افراد دارای آفازی به بیماری پارکینسون یا مولتیپل اسکلروز مبتلا هستند.

 

  1. معمولا به علت آسیب مغزی یا سکته ایجاد می شود

تقریبا یک سوم از سکته مغزی منجر به آفازی می شود.

 

  1. سکته یا آسیب مغزی در هر زمانی روی می‌دهد

از آنجا که سکته یا آسیب مغزی می‌توانند در هر زمان اتفاق بیفتند، لازم است با علائم هشدار دهنده آشنا شویم.

 

  1. هنوز “درمان” قطعی برای آفازی وجود ندارد

در حال حاضر هیچ قرص یا درمان پزشکی وجود ندارد که بتواند اثرات آفازی را درمان کند. در برخی موارد اگر آسیب وارد آمده به بیمار جزئی باشد، اختلال به طور کامل و بدون هیچ درمان خاصی بهبود می‌یابد، اما در بیشتر موارد، آفازی به سرعت و به طور کامل بهبود نمی‌یابد و در حالی که برخی مشکلات بیمار مبتلا به آفازی در یک دوره، بهبودی خود به خودی دارند و برخی از توانایی‌ها به صورت خود به خودی بهبود می‌یابند، اما برخی از ناتوانی‌ها همچنان برای فرد باقی می‌ماند که در این گونه موارد، گفتاردرمانی و توانبخشی می‌تواند مفید باشد.

Our Score
Our Reader Score
[Total: 0 Average: 0]

درباره پارکینسون چه می‌دانید؟

پارکینسون چه علایم و مشخصاتی دارد؟

 

 

گفتاردرمانی و کاردرمانی در پارکینسون

 

این بیماری در سال ۱۸۱۷ توسط جیمز پارکینسون بریتانیایی با واژه ” فلج لرزان “( shaking palsy ) توصیف شد.

 

این بیماری در یک تا دو نفر در هر هزار نفر و ۱ درصد از کل جمعیت بالای ۶۰ سال دنیا شیوع دارد.

 

بیماری پارکینسون در مردان شایع‌تر از زنان است و نزدیک به ۷.۵ میلیون نفر در سراسر جهان به این بیماری مبتلا هستند.

 

هر چه سن بیشتر می‌شود احتمال ابتلاء به بیماری بیشتر است.

 

علت بیماری تخریب سلول‌های سازنده دوپامین در ماده سیاه مغز و کاهش دوپامین و نهایتاً ایجاد علائم اختلال حرکتی که نشانه اصلی بیماری پارکینسون است.

 

علت اصلی تخریب این سلول‌ها مشخص نیست، ولی سموم حشره کش، سموم آفت کش، ماده مخدر MPTP (1-methyl-4-phenyl-1,2,3,6-tetrahydropyridine)، برخی از فلزات مثل منگنز، سرب، ضربات مکرر و سنگین به سر جز علل احتمالی تخریب این سلول‌ها هستند.

 

ویتامین D و نور کافی آفتاب، ترکیبات حاوی کافئین مثل چای و قهوه و غیره جز علل احتمالی کاهش دهنده بروز بیماری پارکینسون است.

 

در بروز پارکینسون در سنین پایین نقش ژنتیک مؤثر است اما اکثر موارد بروز در سن بالا ژنتیک نقش زیادی ندارد.

 

آسیب‌های مغزی را بشناسیم

 

علائم بالینی این بیماری لرزش یا ترمور (رعشه) به شکل لرزش اندام‌ها در حالت استراحت است که معمولاً از اندام‌های یک سمت شروع شده، بدین شکل که حرکات بیمار در حین بلند شدن، چرخیدن و انجام کارهای ظریف کند می‌شود.

 

اختلال در راه رفتن ممکن است باعث زمین خوردن بیمار شود، اختلال حس بویایی و اختلال در خواب جز علائم دیگر بیماری است همچنین فراموشی در ۳۰ درصد بیماران پارکینسون دیده می‌شود.

 

کندی حرکات روده‌ای و یبوست، اختلالات ادراری، اختلالات تعریق، مشکلات روانپزشکی مثل افسردگی و اختلال صحبت کردن و همچنین اختلال بلع به خصوص در مراحل پیشرفته در این بیماری دیده می‌شود.

 

هدف اصلی درمان، کند کردن سیر و پیشرفت بیماری است و هر چه درمان بیمار سریع‌تر شروع شود، می‌تواند در کند کردن سیر پیشرفت بیماری مؤثر باشد.

 

کمبود برنامه توانبخشی قلب در نیمی از کشورها

 

این بیماران محدودیت رژیم غذایی خاصی ندارند اما با توجه به شیوع بالای یبوست در این بیماران توصیه به مصرف غذاهای دارای فیبر زیاد شامل غذاهای گیاهی و میوه‌ها می‌شود.

 

با توجه به احتمال افتادن در این بیماران، به آنها توصیه می‌شود که در حین بلند شدن از جای خود و چرخیدن در حین راه رفتن، آهسته تر حرکت کنند چرا که در صورت حرکات سریع در این موارد احتمال افتادن بیمار زیاد می‌شود.

 

بیماری پارکینسون؛ علائم و پیشگیری و درمان

 

کف خانه این بیماران حتی الامکان با موکت پوشانده و قسمت‌های تیز گوشه‌های اتاق‌ها حتماً پوشانده شود تا در صورت افتادن بیمار آسیب وارده کمتر شود و حتماً داروهای تجویز شده به شکل منظم و سر ساعت استفاده شود چرا که عدم مصرف منظم دارو و یا قطع ناگهانی آن می‌تواند موجب حالت سفتی بر اندام‌ها و حالت کند شدن شدید حرکات و راه رفتن بیمار شود.

 

درمان‌های توانبخشی مانند فیزیوتراپی و کاردرمانی در موارد خشکی اندام‌ها و گفتاردرمانی در موارد اختلال بلع و تکلم کمک کننده است.

 

Our Score
Our Reader Score
[Total: 0 Average: 0]