گفتار درمانی و توصیه‌های لازم برای والدین

مشاوره به والدین

کودکان دارای تاخیر در رشد گفتاروزبان برای درمان به گفتار درمانی مراجعه می‌کنند.

متخصص گفتاردرمانی در جریان مداخله کودکان با تاخیر در رشد گفتار و زبان، خانواده نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند.

در نتیجه ارائه مشاوره‌های لازم در زمینه مداخلاتِ مراجعین به والدین و مراقبین کودک،

هم آنها را نسبت به نقش خود در بهبود کودک‌شان آگاه می‌کند

و هم کودک را در معرض فرصت های مختلف یادگیری در محیط روزمره قرار می دهد.

از آنجایی که بخش مهمی از یادگیری کودک در محیط خارج از کلینیک رخ می‌دهد، درمانگران در کنار ارائه مداخلات

مرتبط با هر مراجع باید این محیط را از طریق خانواده به محیطی غنی و هدفمند از نظر آموزشی تبدیل کنند.

 

  • موقعیت‌هایی را فراهم کنید تا کودک با اسباب‌بازی‌هایی بازی کند که بتواند عملکرد خاصی را با آنها انجام دهد و در حین این بازی ها فعالیت کودک را توصیف کنید.

 

  • در مراحل صداسازی، صداهای کودک را تقلید کنید. اگر کودک موقع غذا خوردن یا بازی کردن غان وغون می کند شما هم این کار را انجام دهید. رعایت نوبت از مهارت های اولیه ای است که نوزاد یاد می‌گیرد.

 

  • موقعیت‌های بیرون از خانه مانند پارک، ملاقات با خانواده های دیگر، دوستان و کودکان دیگر از موقعیت هایی است که فرصت یادگیری زیادی را برای کودک فراهم می کند.

 

درمان دیر حرف زدن کودک 

 

  • صداسازی های کودک را بسط دهید و مجددا به او باز گردانید.

 

  • فعالیت های روتینی مانند سلام و احوالپرسی را هرزمان که در معرض دید کودک قرار گرفتید بعد از زمان های خاصی مثل صبح ها، بعد از استراحت، بعد از بازی کودک و یا هر موقعیت مشابهی انجام دهید.

 

  • با جالب و خوشایند کردن مکالمات مانند مکالمه بین پاپت ها کاری کنید تا کودک تمایل بیشتری به صحبت کردن پیدا کند. از حالات چهره ای و آهنگ های اغراق آمیزی استفاده کنید.

 

  • با ضربه صدایی ایجاد کنید ، حالت تعجب به خود بگیرید و بعد یک پاپت یا عروسک به کودک نشان دهید و مکالمه ای را بین پاپت و کودک یا با خودتان شروع کنید. کودک حالت تعجب و حس شرکت در مکالمه را دوست خواهد داشت .

 

  • خزانه ای از اشعار و اهنگ ها برای کودک شکل دهید. تکرار واژگان در اشعار به یادگیری کودک کمک می کند. در مورد آنچه که انجام می دهید آواز بخوانید. از ملودی های ساده و تکراری استفاده کنید. آوازها را با آنچه که در همان لحظه انجام می دهید مطابقت دهید.

 

  • در مورد احساسات مختلف خودتان، کودک و یا در حالت بازی احساسات پاپت را توصیف کنید و حالات چهره ای خودتان را هم به آن اضافه کنید.

 

  • سوالات انتها باز (open-ended) از کودک بپرسید، چون باعث می شود کودک در مورد موضوع توضیح دهد. مانند ” داری چی کار می کنی؟ ” “کجا میری؟ ” خودتان هم الگوهای زبانی مربوطه را به کودک ارائه دهید.

 

  • توجه داشته باشید که در حین صحبت کردن با کودک از کلمات مثبت استفاده کنید. مانند ” خیلی خوب کمک کردی و …”

 

  • اجازه دهید تا کودک با اسباب بازی هایی استفاده کند که شامل فعالیت های روتین مانند” غذا پختن یا تمیز کردن ” باشد.

 

  • نیازهای کودک را با بیان نام آن شی یا کلمه توسط خانواده رفع کنید و پس از بیان توسط کودک، در همان لحظه آن را توصیف کنید.

 

  • در مورد هر چیزی که کودک به آن توجه می کند یا اشاره می کند و به شما نشان می دهد صحبت کنید) Joint attention) این کار به افزایش خزانه واژگان کودک کمک می کند.

 

  • موقعیت های روزمره مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن ، آماده کردن غذا، تمیز کردن و … از موقعیت هایی هستند که فرصت های بسیار مناسبی را برای یادگیری کودک فراهم می کند.

گفتاردرمانی_کودکان

 

غذا خوردن یا آماده کردن غذا

 

  • به کودک اجازه دهید تا در مراحل آماده سازی غذا کمک کند و در حین کار از عبارات و جملات کوتاه و ساده استفاده کنید .

 

  • اجازه دهید تاکودک در فعالیت هایی مانند ” شستن سبزی، تهیه ساندویچ، بردن وسایل سفره و… ” شرکت کند . می توانید از عباراتی مانند ” بشقاب مامان، بشقاب بابا، …) استفاده کنید. همزمان با بردن وسایل نام آن ها را بیان کنید و یا در قالب دستورات تک مرحله ای از کودک بخواهید آنها را به افراد مختلف بدهد.

 

  • کلمات کودک را بسط و گسترش دهید. مانند ” موز ” …. آفرین، موز/ بابا موز می خوره/ تو موز دوست داری؟. حتی اگر کودک فقط ” م ” را بیان کرده است.

 

  • مهارت های کاربردشناسی و واژگان مرتبط با آنها را می توانید در حین غذا خوردن مانند تشکر، درخواست، رعایت نوبت و … تمرین کنید.

 

  • زمانی که کودک کلمه ای را به طور ناقص می گوید، شکل صحیح آن را بیان کرده و به او باز گردانید.

 

  • غذا خوردن باید موقعیت تفریح، خنده دار و جالبی باشد. مثلا در تزیین غذا با سس صورتی بکشید و اجزای مختلف را نام ببرید .

 

  • در مورد جنبه های کیفی و کمی غذا مانند رنگ، مقدار و محتوای غذاها، مزه ، جنس، بافت، دما و … با کودک صحبت کنید. در مورد صحبت شود.

 

  • دستورات آشپزی خیلی ساده در مورد غذاها و عملکرد های آشنا به کودک بدهید. مانند هم زدن یا ریختن.

 

  • فرایند ارتباط در موقعیت غذا خوردن باعث رشد گفتار و زبان خواهد شد.

 

نوشتن و نقاشی کشیدن

 

  • در یک فعالیت مشارکتی همزمان با زمان نوشتن کودک مادر نیز شروع کند به نوشتن. مثلا نامه به کسی را بلند بخوانید و بنویسید. مادر می گوید ” من دارم  می نویسم،  می خوام بنویسم هاپو ”  کلمات باید ساده و کوتاه باشند. با این روش کودک می فهمد که همه ی نوشته ها معنا دارند که باعث رشد گفتار و زبان می شود. از کودک بپرسید ” داری چی می کشی؟ چی می نویسی؟ “

 

  • خانواده می تواند کلمه ای را به صورت بزرگ و با رنگ خاص بنویسد و آن را توصیف کند مانند نام کودک.

 

  • در هنگام خرید که لیست تهیه می شود، کودک هم چند نمونه بگوید و یا می تواند تصویر هر آیتم را در کنار نام او در لیست بچسباند.

 

  • اشکالی که کودک می کشد را به شکل خاصی تشبیه کنید. ” آفرین، مار کشیدی؟ “

 

  • کودکان یاد می گیرند اشکال و نمادهایی را روی کاغذ خلق کنند. باید به او کمک شود تا متوجه شود هر نمادی معنا دارد.

 

  • از مواد نوشتنی مختلف مانند رنگ های مختلف، وایت برد، کاغذ رنگی، ماژیک و حتی انگشت کودک استفاده شود.( به علت درگیری حواس مختلف جلب توجه کودک به علت جالب بودن)

 

لباس پوشیدن

 

  • فرصت هایی را فراهم کنید که کودک از بین دو لباس یکی را انتخاب کند و انتخاب او را نام ببرید و در مورد رنگ و اندازه اش الگو دهید.
  • لباس افراد مختلف را در قالب الگوی زبانی مناسب معرفی کنید.
  • در قالب دستورات ساده می توانید از کودک بخواهید لباس های هرکسی را به او بدهد.

 

مفاهیم محاسباتی

 

  • شمارش اشیا را در طول روز در حین بازی ها و فعالیت ها با کودک انجام دهید.

 

  • این شمارش می تواند در موقعیت های مختلفی مانند غذا پختن انجام گیرد. حتی اگر کودک چیزی نگوید.

 

  • دسته بندی اشیا نیز می تواند به عنوان یک تکنیک استفاده شود مانند ” مکعب ها رو برداریم” یا ” لباسای کثیفُ جمع کن “

 

  • در موقعیت های مختلف در مورد اندازه آیتم های مختلف صحبت کنید مانند بزرگ- کوچک، سبک- سنگین، کوتاه- بلند و …

 

  • در مورد کمیت ها و اعداد مانند ” یه لیوان آب می خوام، سه تا قاشق داریم ” در فعالیت ها صحبت کنید.

 

 

محیط بیرون از خانه

 

  • باید فرصتی را فراهم کنید تا کودک با دنیای بیرون آشنا شود و دنیای اطراف را کشف کند. کودک را در فعالیت های بیرون از خانه درگیر کنید، مانند آب دادن به گل ها.

 

  • در پارک در فعالیتی مانند تاب خوردن می توان مفاهیمی مانند ” تند هل بدم؟ چقدر بالا رفتی ؟ ”  یا  افعالی مانند ” هل دادن، بالا رفتن و توقف کردن ” را الگو داد.

 

  • با هم قدم بزنید، به اطراف نگاه کنید و در مورد آنچه که می بینید و خصوصیات آنها صحبت کنید.

 

بازی

 

  • بهتر است کودکان از اسباب بازی های کوچک هنگام بازی استفاده می کنند تا رویدادهای زندگی را در قالب نمادین در نقش های شغلی یا خانوادگی تداعی کنند.

 

  • اسباب بازی های کوچک مانند حیوانات، خانه، لگوها، مکعب ها، عروسک ها، ظروف آشپزخانه و … مناسب هستند.

 

  • در کنار کودک قرار بگیرید و با او بازی کنید. الگوهای بازی کردن را به کودک مدل دهید. مانند خرید از فروشگاه.برخی از فعالیت ها، حالات چهره و یا صداسازی ها و کلماتش را تقلید کنید.

 

  • در حین انجام عمل و بازی با ابزارها الگوهای زبانی هم باید به صورت توصیفی ارایه شود. مانند” یه مکعب قرمز بردارم”.

 

  • در فعالیتی مانند پاذل در مورد الگوها صحبت شود. مثلا جای تکه ها را خالی و در مورد آن صحبت کنید.

 

  • در مورد کیفیت ها مانند سایز، رنگ، شکل و … اسباب بازی ها صحبت کنید. مانند” ماشین تند میره ” ” خرگوش می پره ” .

 

  • بازی های تخیلی همیشه جالب اند. پس یک شام خیالی، مهمانی صرف چای، پیک نیک و گروه خرید خیالی تشکیل دهید و انجام دهید. رانندگی در یک ماشین خیالی و یک مکالمه در مورد چیزهای خیالی که می بینید داشته باشید.

 

کتاب خواندن

 

  • کودک باید از همان موقع که می‌تواند بنشیند، در نگاه کردن به کتاب‌های تصویری درگیر شود.  والدین می‌توانند در ابتدا کودک را در بغل شان بنشانند و با هم به تصاویر نگاه کنند، در حالی که والد به تصاویر هر صفحه برچسب می زنند.  در سطح اولِ پاسخ، کودک توجه مشترک با والد را تجربه می کند. وقتی کودک بارها و بارها کتاب را دیده و شنیده باشد، والدین می توانند روی هر صفحه مکث کنند تا کودک کاری انجام دهد، به تصاویر اشاره کند و یا صداسازی کند. لازم است که در این موقعیت به نکات زیر توجه شود:

 

  • اشیا موجود در کتاب آشنا و متناسب با سطح کودک باشند.

 

  • از کتاب هایی استفاده شود که شامل فعالیت های روزمره و روتین کودک باشد، مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن، حمام کردن و…

 

  • کتاب ها هر روز در زمان ثابت خوانده شوند. رعایت نظم و نظم دهی زندگی کودک در فرآیند یادگیری گفتار و زبان بسیار مهم است.

 

  • انتخاب کودک در تعیین کتاب در نظر گرفته شود.

 

  • به کودک اجازه داده شود خودش هم در مورد تصاویر مشارکت کند مانند صداسازی ها و یا اشاره به تصاویر. والد می تواند گفته های کودک را بسط دهد و الگوهای زبانی مناسب را به کودک ارائه دهد.

 

  • هنگام کتاب خواندن والد و کودک طوری بنشینند که هر دو از یک زاویه کتاب را ببینند.

 

دقت کنید :

 

  • به حرف های کودک گوش کنید، به او نگاه کنید و در مورد آیتم های مورد توجه کودک صحبت کنید.

 

  • باید به کودک فرصت دهید تا آنچه را که می خواهد، بیان کند و دایما خانواده صحبت نکند، بعد الگویی بالاتر از گفته خودش به او ارائه بدهید.

 

  • ممکن است کودک بعد از یک سری از مشاورات صداسازی های زیادی داشته باشد که البته هنوز کاملا گفتاری هم نباشد. در این حالت فعالیت خانواده باید ادامه یابد تا به کلمات گفتاری تبدیل شود.

 

  • به کودک فرصت دهید تا جملات ناتمام ما را کامل کند.

 

  • از انواع واژگان استفاده کنید، نه فقط نام اشیاء.

 

  • از گفتار کودک مدار یا مادرانه ( motherese – parentese – Child-directed speech) استفاده کنید.

 

لکنت زبان و نقش تغذیه، ژن‌ها و سایر عوامل

 

مجموعه‌ای از رفتارهای ارتباطی که بزرگسالان به ویژه والدین حین صحبت با کودکانشان استفاده می‌کنند.

ویژگی‌هایی مانند آهنگ اغراق شده، زیر و بمی بالا، تغییر بیشتر در زیر و بمی ، طول عبارات کوتاه شده،

سرعت پایین تر و مکث های طولانی تر، موضوعات محدود به اینجا و اکنون، حمایت بافتی بیشتر،

تکرار بیشتر به نسبت مکالمات بزر‌گسالان از مختصه های این سبک ارتباط  است.

حتی در مراحل اولیه نوزادان به این تفاوت های موجود در تعامل با والدین حساس اند

و گفتار کودک مدار از این حساسیت ادراکی کودکان استفاده می کند.

این سبک ارتباطی کفایت مکالمه ای کودک و ظرفیت پردازشی محدود او را تقویت می کند

و ابزار قوی برای جلب و حفظ توجه کودک است.

 

Our Score
Our Reader Score
[Total: 0 Average: 0]
2 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *